Hormonen
AMH
Hormoon uit de eiblaasjes dat een schatting geeft van de eicelvoorraad; geen test voor vruchtbaarheid.
Alles over deze analyseWat meet dit
AMH (anti-müllerhormoon) wordt gemaakt door de cellen rond de kleine eiblaasjes (follikels) in de eierstokken. Hoe meer van die kleine eiblaasjes er zijn, hoe hoger de waarde; daarom geeft AMH een schatting van de eicelvoorraad. Met het ouder worden neemt de voorraad af en daalt het AMH; na de overgang is de waarde heel laag. AMH zegt niets over de kwaliteit van de eicellen.
- Een schatting van de eicelvoorraad vóór een IVF-behandeling of het invriezen van eicellen, om de reactie op hormoonstimulatie in te schatten
- Een sterk verminderde eicelvoorraad bij vrouwen onder de 40 die niet meer ongesteld worden (vervroegde overgang), samen met FSH en oestradiol
- Een verminderde eicelvoorraad na behandeling met chemotherapie of bestraling
- Een verhoogde waarde die past bij veel kleine eiblaasjes, zoals bij PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom); op zichzelf niet genoeg om PCOS vast te stellen
Verhoogd
Een hoog AMH past bij veel kleine eiblaasjes in de eierstokken. Dat komt vaak voor bij jonge vrouwen en bij PCOS, vooral samen met een onregelmatige menstruatie, acne of overbeharing. Volgens de Nederlandse PCOS-richtlijn (NVOG, 2023) mag AMH niet als enige test worden gebruikt om PCOS vast te stellen en ook niet in plaats van een echo, omdat de waarden van vrouwen met en zonder PCOS sterk overlappen en de meetmethoden te veel verschillen. Een hoog AMH betekent niet dat je extra vruchtbaar bent of je kinderwens veilig kunt uitstellen.
Verlaagd
Een laag AMH betekent dat er minder kleine eiblaasjes zijn dan gemiddeld. Dat zegt weinig over de kans om zwanger te worden: vrouwen van dezelfde leeftijd hebben gemiddeld dezelfde kans per maand, ongeacht hun AMH, en ook bij een laag AMH komen zwangerschappen voor, zeker bij jonge vrouwen. Een laag AMH voorspelt ook niet wanneer de overgang begint; daarvoor is de test te onnauwkeurig. Bij gebruik van de anticonceptiepil kan de uitslag onbetrouwbaar zijn. Bij vrouwen onder de 40 die niet meer ongesteld worden, past een laag of onmeetbaar AMH samen met een hoog FSH en een laag oestradiol bij een vervroegde overgang.
Voorbereiding
- Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een laag AMH zonder klachten is volgens de richtlijnen geen vervolgonderzoek nodig. Bij een uitblijvende menstruatie onder de 40 laat de huisarts FSH en oestradiol bepalen, herhaalt die na minstens 4 weken en verwijst bij afwijkende waarden naar een gynaecoloog. Bij een hoog AMH met een onregelmatige cyclus en klachten van te veel mannelijk hormoon volgt beoordeling op PCOS, met cyclusgegevens, hormoononderzoek en zo nodig een echo.
Betrouwbaarheid
AMH is een redelijke maat voor het aantal kleine eiblaasjes, maar geen vruchtbaarheidstest. Volgens de NVOG-richtlijn Oriënterend fertiliteitsonderzoek voorspelt AMH de kans op een natuurlijke zwangerschap niet, ook niet bij vrouwen zonder vruchtbaarheidsproblemen; ook bij een onvervulde kinderwens zegt de waarde daar weinig over. Volgens het gezamenlijke standpunt van de NVOG, het NHG en Freya uit 2022 kunnen thuistesten voor vruchtbaarheid onterecht geruststellen of onterecht ongerust maken. AMH is vooral nuttig rond een IVF-behandeling of het invriezen van eicellen, om te schatten hoeveel eicellen stimulatie oplevert; ook dan voorspelt de waarde niet of er een kind komt.
Beperkingen
- Hormonale anticonceptie kan een onbetrouwbare uitslag geven.
- Bij PCOS is het AMH vaak hoog; de waarde zegt dan weinig over de vruchtbaarheid.
- De meetmethoden verschillen per laboratorium, waardoor afkapwaarden uit onderzoek of van een ander laboratorium niet zonder meer bruikbaar zijn.
- De waarde hangt sterk af van de leeftijd en is alleen te duiden naast de referentiewaarden die bij die leeftijd horen.
Hoe vaak komt dit voor
Gemiddeld komen vrouwen rond hun 51e jaar in de overgang. Bij ongeveer 1 op de 100 vrouwen gebeurt dat vóór het 40e jaar (vervroegde overgang) en bij ongeveer 5 op de 100 vóór het 45e jaar. Hoe vaak een laag AMH zonder klachten voorkomt is niet goed bekend; op zichzelf is dat geen aandoening.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol rond een vruchtbaarheidsbehandeling zoals IVF, vóór het invriezen van eicellen, na behandeling met chemotherapie of bestraling, en bij vrouwen onder de 40 die niet meer ongesteld worden, samen met FSH en oestradiol. Niet zinvol om te bepalen of je zwanger kunt worden, of je je kinderwens kunt uitstellen, of wanneer je in de overgang komt: daarvoor is AMH niet geschikt, omdat de uitslag dat niet voorspelt, en blijft de leeftijd de belangrijkste factor. Bij een onvervulde kinderwens geeft AMH ook geen antwoord op de vraag of er een oorzaak is; het onderzoek daarnaar kijkt naar de cyclus, een doorgemaakte chlamydia-infectie en het zaad.
Nadelen en risico's
- Een normale of hoge uitslag kan onterecht een veilig gevoel geven en een reden lijken om een kinderwens uit te stellen, terwijl de kans op zwangerschap vanaf ongeveer 30 jaar daalt en vanaf 35 jaar sneller, ongeacht de uitslag.
- Een lage uitslag kan onnodige zorgen geven, druk om eerder zwanger te worden of eicellen in te vriezen, en onnodig medisch onderzoek.
Bronnen
- NVOG, NHG en Freya: Standpunt Thuistesten voor fertiliteit (2022)
- NVOG, Richtlijn Oriënterend fertiliteitsonderzoek: module AFC en Anti-Müllerse hormoon
- NVOG, Richtlijn PCOS (adaptatie internationale richtlijn, 2023): module Anti-Müllers hormoon (AMH)
- Freya: Is de anti-Müller hormoon (AMH) test een betrouwbare vruchtbaarheidstest? (2024)
- Erasmus MC, patiëntenfolder Premature ovariële insufficiëntie (vervroegde overgang)
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen