Ontsteking en afweer
Pariëtale cel-antilichamen
Afweerstoffen tegen de maagzuurcellen; horen bij onderzoek naar auto-immuungastritis en een vitamine B12-tekort.
Alles over deze analyseWat meet dit
Pariëtale cellen zitten in het maagslijmvlies. Ze maken maagzuur en intrinsieke factor, het eiwit dat nodig is om vitamine B12 uit het eten op te nemen. Deze test kijkt of er antistoffen tegen die cellen in het bloed zitten. Zijn die er, dan kunnen de cellen kapot gaan, ontstaat er een blijvende ontsteking van het maagslijmvlies en kan op termijn een vitamine B12-tekort ontstaan.
- Ondersteuning bij een vermoeden van auto-immuungastritis, een blijvende ontsteking van het maagslijmvlies door de eigen afweer
- Aanwijzing voor de oorzaak van een vitamine B12-tekort en van bloedarmoede met te grote rode bloedcellen (pernicieuze anemie)
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er antistoffen tegen pariëtale cellen zijn gevonden. Dat kan passen bij auto-immuungastritis, maar volgens de NVKC is deze antistof daar niet specifiek voor: hij wordt ook gevonden bij mensen met andere auto-immuunziekten en bij gezonde mensen, vaker naarmate iemand ouder is. Een positieve uitslag zegt op zichzelf dus niet dat je een maagaandoening of een vitamine B12-tekort hebt. Bij klachten zoals moeheid, tintelingen in handen of voeten, een gladde tong of maagklachten wordt de uitslag samen met het bloedbeeld en de vitamine B12-waarde bekeken. Antistoffen tegen intrinsieke factor komen minder vaak voor maar wijzen veel sterker op pernicieuze anemie.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen antistoffen tegen pariëtale cellen zijn gevonden. Auto-immuungastritis is dan minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten: de antistoffen kunnen in de loop van de ziekte verdwijnen. Een vitamine B12-tekort kan ook heel andere oorzaken hebben, zoals weinig dierlijke producten eten, een darmaandoening, een maagoperatie of langdurig gebruik van maagzuurremmers of metformine.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag laat de huisarts meestal het bloedbeeld en de vitamine B12-waarde bepalen, soms aangevuld met antistoffen tegen intrinsieke factor. Bij een aangetoond tekort volgt behandeling met vitamine B12 en soms verwijzing voor een maagonderzoek met kijkbuis. Bij een positieve uitslag zonder tekort en zonder klachten volgt meestal geen behandeling.
Betrouwbaarheid
Deze bepaling hoort thuis bij een gerichte vraag, meestal een aangetoond vitamine B12-tekort of bloedarmoede met te grote rode bloedcellen. De antistof is gevoelig maar weinig specifiek: hij komt ook voor bij gezonde mensen en bij andere auto-immuunziekten, zodat een positieve uitslag zonder klachten of zonder afwijkend bloedbeeld weinig zegt. Bij mensen zonder klachten is de kans op een fout-positieve uitslag daardoor groter dan de kans dat er echt een maagaandoening is. De uitslag is alleen te duiden samen met het bloedbeeld en de vitamine B12-waarde.
Beperkingen
- Deze antistoffen komen ook voor bij gezonde mensen en bij andere auto-immuunziekten, zoals schildklieraandoeningen en diabetes type 1, en vaker op hogere leeftijd.
- De antistoffen kunnen in de loop van de ziekte verdwijnen; een negatieve uitslag sluit auto-immuungastritis daarom niet uit.
- De test zegt niets over hoe hoog of laag de vitamine B12 in het bloed is; daarvoor is een aparte bepaling nodig.
- Laboratoria gebruiken verschillende methoden en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zonder meer te vergelijken.
Hoe vaak komt dit voor
Auto-immuungastritis is niet zeldzaam op hogere leeftijd, maar leidt lang niet altijd tot klachten. Antistoffen tegen pariëtale cellen worden ook bij mensen zonder maagklachten gevonden, en vaker naarmate iemand ouder is. Pernicieuze anemie, de vorm van bloedarmoede die erdoor kan ontstaan, is een van de bekende oorzaken van een vitamine B12-tekort.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol als er al een vitamine B12-tekort of bloedarmoede met te grote rode bloedcellen is aangetoond en de oorzaak nog onduidelijk is, of bij langdurige maagklachten waarbij aan auto-immuungastritis wordt gedacht. Bij mensen zonder klachten en met een normaal bloedbeeld zegt een positieve uitslag weinig, omdat deze antistoffen ook zonder ziekte voorkomen.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag zonder klachten en met een normaal bloedbeeld komt regelmatig voor en kan leiden tot onnodige ongerustheid en tot maagonderzoek dat niet nodig was.
- Een negatieve uitslag sluit een vitamine B12-tekort of auto-immuungastritis niet uit en kan daardoor ten onrechte geruststellen.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen