Metalen, gifstoffen en medicijnen
Arseen
Arseen in bloed laat zien of je kort geleden arseen hebt binnengekregen, meestal via vis, schaaldieren of rijst.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel arseen er in je bloed zit. Arseen is een halfmetaal dat van nature in de bodem en in grondwater voorkomt. Je krijgt het binnen via voeding, vooral via vis en schaaldieren, rijst en rijstproducten. Arseen verdwijnt snel uit het bloed, dus de uitslag zegt vooral iets over de laatste dagen.
- Zeer recente blootstelling aan arseen, meestal via voeding
- Blootstelling via drinkwater uit een eigen put in gebieden waar van nature veel arseen in het grondwater zit
Verhoogd
Een verhoogde waarde komt meestal doordat je kort voor de afname vis, schaaldieren of zeewier hebt gegeten. Die bevatten organisch arseen, dat het lichaam ongewijzigd uitscheidt en dat niet schadelijk is. De gewone laboratoriumbepaling meet meestal het totaal en ziet het verschil tussen de onschuldige en de schadelijke vorm niet. Klachten die bij een echte arseenvergiftiging kunnen horen zijn misselijkheid, braken, diarree, tintelingen in handen en voeten en huidafwijkingen.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde is normaal. Het lichaam heeft arseen niet nodig, dus een lage uitslag is geen tekort. Omdat arseen snel uit het bloed verdwijnt, sluit een lage waarde een blootstelling van weken of maanden geleden niet uit.
Voorbereiding
- Eet de 3 dagen voor de afname geen vis, schaal- en schelpdieren of zeewier. Daarin zit een onschuldige vorm van arseen die de uitslag verhoogt.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde uitslag vraagt de huisarts eerst naar het eten van vis, schaaldieren en zeewier in de dagen ervoor en laat de meting zo nodig herhalen na een periode zonder die producten. Blijft de waarde verhoogd, dan kan onderzoek in urine met onderscheid tussen de vormen van arseen volgen, meestal via een internist of de bedrijfsarts.
Betrouwbaarheid
Arseen in bloed zegt alleen iets over de laatste dagen, omdat de stof snel uit het bloed verdwijnt; over een langere periode zegt urine meer. Bij mensen zonder bekende blootstelling zegt een losse waarde weinig. De uitslag zegt iets over blootstelling, niet over een stapeling die je met een kuur kunt wegnemen. Zonder onderscheid tussen organisch en anorganisch arseen is een verhoogde totale waarde meestal niet te duiden.
Beperkingen
- Vis, schaaldieren en zeewier in de dagen voor de afname verhogen de totale waarde sterk, zonder dat dit iets over risico zegt.
- Arseen verdwijnt binnen enkele dagen uit het bloed; blootstelling van langer geleden is niet zichtbaar.
- De meeste laboratoria meten totaal arseen en onderscheiden de onschuldige organische vorm niet van de schadelijke anorganische vorm.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden waarboven behandeling nodig is.
Hoe vaak komt dit voor
Arseenvergiftiging is in Nederland zeldzaam. Arseen komt van nature voor in de bodem en het grondwater, vooral in rivierkleigebieden. Het Nederlandse kraanwater voldoet aan de norm; hogere waarden komen vooral voor bij eigen putten die niet worden gecontroleerd.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij klachten die aan een arseenvergiftiging doen denken of bij een bekende blootstelling, bijvoorbeeld via werk of via water uit een eigen put. Bij mensen zonder klachten en zonder bekende blootstelling voegt de meting niets toe. Wie veel rijst of rijstproducten eet, kan de blootstelling beter verlagen door te variëren dan door te meten.
Nadelen en risico's
- Een verhoogde totale waarde na een vismaaltijd kan onterecht worden uitgelegd als vergiftiging.
- Een afwijkende uitslag kan leiden tot onnodig vervolgonderzoek of tot kuren waarvan het nut niet is aangetoond.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen