Infecties
Aspergillus fumigatus IgG
Antistoffen tegen een veelvoorkomende schimmel; vooral bruikbaar als steun bij het onderzoek naar een schimmelreactie in de longen.
Alles over deze analyseWat meet dit
Aspergillus fumigatus is een schimmel die overal in de omgeving voorkomt, in compost, aarde, hooi en vochtige ruimtes. Vrijwel iedereen ademt regelmatig sporen in zonder ziek te worden. Bij sommige mensen met astma of taaislijmziekte reageert het afweersysteem er sterk op, en bij mensen met een beschadigde long of een verminderde afweer kan de schimmel zich in de long nestelen. Deze test meet IgG-antistoffen tegen de schimmel, een teken dat het afweersysteem er langer aan is blootgesteld.
- Ondersteuning van het onderzoek naar allergische bronchopulmonale aspergillose (een sterke afweerreactie op de schimmel in de longen) bij astma of taaislijmziekte
- Ondersteuning van het onderzoek naar een langdurige schimmelinfectie in een beschadigde long, bijvoorbeeld in een holte na tuberculose
Positief
Een positieve uitslag betekent dat je afweersysteem antistoffen tegen deze schimmel heeft gemaakt. Dat komt vaak voor zonder ziekte: bij taaislijmziekte heeft ongeveer 70 op de 100 mensen antistoffen tegen Aspergillus, terwijl maar een klein deel daarvan klachten krijgt. In de richtlijn telt een verhoogd Aspergillus-IgG dan ook alleen mee als ondersteunend criterium, naast verplichte criteria zoals een verhoogd Aspergillus-specifiek IgE en een sterk verhoogd totaal IgE. Zonder klachten van de longen zegt een positieve uitslag weinig.
Negatief
Een negatieve uitslag maakt een langdurige schimmelinfectie of een sterke afweerreactie op Aspergillus minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit. Bij mensen met een verminderde afweer, juist de groep met het grootste risico op een invasieve infectie, worden vaak weinig antistoffen gemaakt; bij hen zegt een antistoftest daarom weinig en zegt de antigeentest (galactomannan) meer.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag en passende longklachten laat de arts meestal ook het totaal IgE en het Aspergillus-specifieke IgE bepalen en beeldvormend onderzoek van de longen doen; de beoordeling en eventuele behandeling lopen via de longarts. Een afwijkende uitslag is op zichzelf geen reden om te behandelen: daarvoor moeten er ook klachten zijn. Aspergillose is in Nederland niet meldingsplichtig.
Betrouwbaarheid
Bij mensen zonder longklachten is de betekenis van een positieve uitslag weinig onderzocht. In de kwaliteitsstandaard voor taaislijmziekte staat Aspergillus-IgG als ondersteunend criterium bij de diagnose allergische bronchopulmonale aspergillose, naast verplichte criteria; de standaard merkt daarbij op dat ongeveer 70 op de 100 mensen met taaislijmziekte zulke antistoffen heeft terwijl maar een klein deel klachten krijgt. Omdat vrijwel iedereen dagelijks sporen van deze schimmel inademt, is een positieve uitslag op zichzelf geen aanwijzing voor ziekte. Voor een invasieve schimmelinfectie is deze test niet geschikt.
Beperkingen
- Blootstelling aan de schimmel is normaal; antistoffen komen ook voor bij mensen zonder klachten.
- Bij mensen met een verminderde afweer kan de test negatief zijn terwijl er toch een infectie is.
- De test is niet geschikt om een invasieve aspergillose aan te tonen; daarvoor zegt onder andere de antigeentest meer.
- Laboratoria gebruiken verschillende testen en afkapwaarden; uitslagen zijn niet zomaar onderling te vergelijken.
Hoe vaak komt dit voor
Aspergillus fumigatus komt overal in de omgeving voor en vrijwel iedereen ademt regelmatig sporen in zonder ziek te worden. Van de mensen met blijvend astma is naar schatting 20 tot 25 op de 100 gevoelig voor een of meer schimmelsoorten; maar een klein deel van hen ontwikkelt de sterke afweerreactie in de longen die allergische bronchopulmonale aspergillose heet. Bij mensen met taaislijmziekte heeft ongeveer 70 op de 100 antistoffen tegen Aspergillus, zonder dat de meesten er klachten van hebben.
Voor wie is dit zinvol
Kan zinvol zijn bij astma of taaislijmziekte met toenemende benauwdheid, hoesten met slijm en terugkerende verergeringen, als onderdeel van onderzoek naar een sterke afweerreactie op de schimmel, en bij een vermoeden van een langdurige schimmelinfectie in een beschadigde long. Niet zinvol als algemene controle bij mensen zonder longklachten: antistoffen komen bij gezonde mensen voor en een positieve uitslag verandert het beleid niet.
Nadelen en risico's
- Antistoffen tegen deze schimmel komen veel voor zonder ziekte; een positieve uitslag kan onnodige ongerustheid en onnodig vervolgonderzoek geven.
- Behandeling met antischimmelmiddelen heeft veel bijwerkingen en wisselwerking met andere medicijnen; die starten op een uitslag alleen is ongewenst.
Bronnen
- FMS Richtlijnendatabase, Kwaliteitsstandaard Cystic Fibrosis: behandeling van allergische bronchopulmonale aspergillose
- FMS Richtlijnendatabase, Diagnostiek en behandeling van ernstig astma: antifungale therapie
- SWAB-richtlijn Invasieve schimmelinfecties (2017)
- RIVM: Resistente schimmels (Aspergillus fumigatus)
- Thuisarts.nl: Astma bij volwassenen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen