Vitaminen, mineralen en aminozuren
Co-enzym Q10
De hoeveelheid co-enzym Q10 in het bloed; de waarde volgt vooral het cholesterol en zegt weinig over de voorraad in weefsels.
Alles over deze analyseWat meet dit
Co-enzym Q10 (ubichinon) is een vetoplosbare stof die in bijna alle cellen voorkomt. Het speelt een rol bij de energieproductie in de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel, en werkt als antioxidant. Het lichaam maakt co-enzym Q10 zelf; daarnaast komt een deel uit de voeding. In het bloed wordt het vooral met cholesterol vervoerd, waardoor de waarde meebeweegt met het cholesterolgehalte en weinig zegt over de hoeveelheid in spieren of andere weefsels.
- Een lage waarde, bijvoorbeeld bij gebruik van cholesterolverlagers (statines) of bij een laag cholesterol, zonder dat bewezen is dat dit klachten geeft
- Zelden: aanwijzing voor een aangeboren co-enzym Q10-tekort; die diagnose wordt gesteld met spier- en DNA-onderzoek, niet met deze bloedtest
Verhoogd
Een verhoogd co-enzym Q10 komt meestal door supplementen of door een hoog cholesterolgehalte in het bloed. Er zijn geen klachten of ziekten bekend die bij een hoge waarde horen. Een hoge waarde betekent niet dat de cellen meer energie maken of dat klachten zullen verbeteren.
Verlaagd
Een verlaagd co-enzym Q10 kan voorkomen bij gebruik van statines en bij een laag cholesterolgehalte, omdat co-enzym Q10 in het bloed met cholesterol wordt vervoerd. Volgens de richtlijn over bijwerkingen van statines is het onduidelijk of een supplement met co-enzym Q10 spierklachten door statines vermindert. Een aangeboren tekort is zeer zeldzaam, geeft meestal al op jonge leeftijd klachten van spieren, hersenen, nieren of andere organen en wordt vastgesteld met onderzoek van spierweefsel en DNA. Dat een lage waarde in het bloed klachten als vermoeidheid of spierpijn verklaart, is niet aangetoond.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende waarde zonder andere aanwijzingen volgt meestal geen vervolg. Bij spierklachten tijdens statinegebruik kijkt de arts meestal naar een lagere dosis of een andere statine; een co-enzym Q10-supplement hoort daar niet standaard bij. Bij een sterk vermoeden van een erfelijke stofwisselingsziekte verwijst de huisarts naar een gespecialiseerd centrum.
Betrouwbaarheid
Bij mensen zonder klachten heeft een lage of hoge waarde geen vastgestelde betekenis voor de gezondheid; in het ziekenhuis wordt de bepaling vooral gebruikt bij een specifieke vraag, zoals een vermoeden van een stofwisselingsziekte. De waarde in het bloed hangt sterk af van het cholesterolgehalte en zegt weinig over de hoeveelheid in spieren of andere weefsels. Een aangeboren tekort wordt in een gespecialiseerd centrum vastgesteld met spier- en DNA-onderzoek.
Beperkingen
- Het cholesterolgehalte bepaalt voor een groot deel de uitslag; statines en een laag cholesterol verlagen de waarde, een hoog cholesterol verhoogt hem.
- Supplementen met co-enzym Q10 verhogen de waarde in het bloed.
- Meetmethoden en referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Een aangeboren co-enzym Q10-tekort is zeer zeldzaam; geschat wordt dat het bij minder dan 1 op de 100.000 kinderen voorkomt. Hoe vaak een lage waarde in het bloed voorkomt bij gezonde mensen of bij mensen die statines gebruiken, is niet goed bekend en heeft geen vastgestelde betekenis voor de gezondheid.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt weinig bij gezonde mensen. Ook bij spierklachten door statines voegt de uitslag weinig toe: de richtlijn over bijwerkingen van statines vond geen wetenschappelijk bewijs voor het toevoegen van een co-enzym Q10-supplement, dus een lage uitslag verandert het beleid bij statinegebruik niet. Bij een vermoeden van een erfelijke mitochondriële aandoening (energiestofwisselingsziekte) is onderzoek in een gespecialiseerd centrum nodig, niet deze losse bloedtest.
Nadelen en risico's
- Een lage waarde kan onnodige ongerustheid geven of ertoe leiden dat iemand op eigen initiatief stopt met een statine, terwijl die het risico op hart- en vaatziekten verlaagt.
- Een lage waarde kan leiden tot het kopen van supplementen waarvan het nut niet is aangetoond.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen