Darm
EPX (eosinofiele proteïne x)
Een eiwit uit eosinofielen, witte bloedcellen die bij allergie en parasieten actief zijn; de betekenis in ontlasting staat niet vast.
Alles over deze analyseWat meet dit
EPX (eosinofiel proteïne X) is een eiwit uit eosinofiele granulocyten, witte bloedcellen die vooral actief worden bij allergische reacties en bij infecties met wormen of andere parasieten. Als die cellen in de darmwand actief zijn, komt EPX in de ontlasting terecht. De test meet hoeveel EPX in een portie ontlasting zit.
- Activiteit van eosinofielen in de darm, bijvoorbeeld bij een parasiet of een allergische reactie; de betekenis voor de diagnose is niet vastgesteld
Verhoogd
Een verhoogde waarde kan passen bij activiteit van eosinofielen in de darm. Dat komt voor bij een infectie met wormen of andere parasieten, bij een voedselallergie, bij een chronische darmontsteking en bij een zeldzame ontsteking van de darm door eosinofielen. Er is geen aandoening waarbij EPX in de ontlasting wordt gebruikt om een diagnose te stellen. Een voedselallergie wordt niet met deze test vastgesteld.
Verlaagd
Een lage waarde is de gewone uitslag en heeft geen verdere betekenis. Ze sluit een voedselallergie of parasiet niet uit.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende uitslag zonder klachten is meestal geen vervolg nodig. Bij darmklachten kan de huisarts calprotectine in de ontlasting en bloedonderzoek aanvragen, en bij aanwijzingen voor een chronische darmontsteking verwijzen naar de MDL-arts.
Betrouwbaarheid
Voor de meeste markers in deze groep is niet aangetoond wat een afwijkende waarde betekent, bij mensen zonder klachten en ook niet bij darmklachten. Om een darmontsteking op te sporen of uit te sluiten is calprotectine in de ontlasting (een aparte bepaling) veel beter onderzocht. Een deel wordt in het ziekenhuis soms gebruikt bij een specifieke vraag; andere worden vooral in wetenschappelijk onderzoek gebruikt. Een "lekkende darm" is geen erkende diagnose, en geen van deze markers kan zo'n diagnose stellen.
Beperkingen
- Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's), een recente darminfectie, bloed bij de ontlasting en menstruatiebloed kunnen de waarde verhogen.
- Dunne of juist harde ontlasting verandert de concentratie in een portie ontlasting.
- Meetmethoden zijn niet gestandaardiseerd; afkap- en referentiewaarden verschillen per laboratorium.
- De stoffen kunnen afbreken als de ontlasting lang onderweg is of warm wordt bewaard.
Hoe vaak komt dit voor
Darmklachten komen veel voor: het prikkelbaredarmsyndroom heeft volgens de richtlijn ongeveer 4 op de 100 volwassenen in Nederland. Chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn veel zeldzamer; de richtlijn geeft daarvoor geen Nederlands cijfer. Hoe vaak een afwijkende uitslag van deze markers voorkomt bij mensen zonder klachten, is niet bekend.
Voor wie is dit zinvol
Bij mensen zonder klachten zegt een afwijkende uitslag weinig, omdat de betekenis niet vaststaat en een voorbijgaande infectie of een pijnstiller de waarde kan verhogen. Bij langdurige diarree of buikklachten gebruikt de huisarts calprotectine in de ontlasting om een chronische darmontsteking uit te sluiten, en een bloedtest bij een vermoeden van coeliakie. Bij bloed bij de ontlasting, onbedoeld afvallen, nachtelijke diarree of nieuwe darmklachten na je 50e is dit onderzoek geen vervanging voor een bezoek aan de huisarts.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen