Suiker en stofwisseling
Fructosamine
Maat voor de gemiddelde bloedsuiker over 2 tot 3 weken; anders dan voor HbA1c zijn er geen vaste streefwaarden.
Alles over deze analyseWat meet dit
Glucose in het bloed plakt langzaam aan eiwitten vast. Fructosamine is de verzamelnaam voor die versuikerde eiwitten in het bloed, vooral versuikerd albumine. Omdat die eiwitten ongeveer twee tot drie weken meegaan, geeft fructosamine het gemiddelde suikergehalte over die periode weer. Anders dan een losse glucosemeting, die alleen het moment van prikken laat zien, gaat het hier dus om een gemiddelde over enkele weken.
- Een te hoge gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen 2 tot 3 weken
- Het effect van een verandering in de diabetesbehandeling op korte termijn
Verhoogd
Een verhoogde waarde betekent dat het suikergehalte in de afgelopen twee tot drie weken gemiddeld te hoog is geweest. Hoe hoger de waarde, hoe hoger de gemiddelde bloedsuiker. Bij bekende diabetes kan dat betekenen dat de behandeling of de dosering bijstelling nodig heeft. Een verhoogde waarde kan ook voorkomen bij een tijdelijk hoge bloedsuiker door ziekte, door een kuur met prednison of andere corticosteroïden, of door een periode met veel suikerrijke voeding.
Verlaagd
Een lage waarde betekent meestal dat de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen weken laag of normaal was. Let op: fructosamine hangt sterk af van de hoeveelheid eiwit in het bloed. Bij een laag albumine, bijvoorbeeld door een leverziekte, een nierziekte met eiwitverlies of een ontsteking, is de uitslag laag zonder dat de bloedsuiker laag is. Een lage waarde zegt op zichzelf dus niet dat de suikerregulatie goed is.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde bepaalt de huisarts meestal een nuchtere glucose en een HbA1c voordat er een conclusie wordt getrokken. Bij bekende diabetes wordt de behandeling zo nodig bijgesteld en na enkele weken opnieuw gecontroleerd. Bij een opvallend lage waarde kijkt de huisarts naar het albumine en naar lever- en nierfunctie.
Betrouwbaarheid
Fructosamine geeft een gemiddelde over twee tot drie weken; HbA1c doet dat over ongeveer zes tot acht weken. Voor HbA1c zijn de betekenis en de streefwaarden goed onderzocht en vastgelegd in de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2; voor fructosamine bestaan geen afgesproken streef- of afkapwaarden. Fructosamine zegt vooral iets als HbA1c onbetrouwbaar is doordat de rode bloedcellen korter leven, bijvoorbeeld bij sommige bloedziekten, bij een afwijkende hemoglobinevorm, na een bloeding of transfusie en in de zwangerschap. Om vast te stellen of iemand diabetes heeft, is fructosamine niet onderzocht en niet geschikt.
Beperkingen
- De uitslag hangt sterk af van de eiwitconcentratie in het bloed: bij een laag albumine wordt hij te laag, bij een hoog albumine te hoog.
- Een snelle verandering in de bloedsuiker van de laatste dagen is nog niet terug te zien; de waarde loopt twee tot drie weken achter.
- Er zijn geen Nederlandse streef- of afkapwaarden; referentiewaarden verschillen per laboratorium en tussen mensen met en zonder diabetes.
- Een hoog vitamine C-gebruik, een sterk verhoogd bilirubine en een sterk verhoogd vetgehalte in het bloed kunnen de meting verstoren.
Hoe vaak komt dit voor
In Nederland hebben ongeveer 1,2 miljoen mensen diabetes, verreweg het vaakst type 2, en het aantal stijgt met de leeftijd. Hoe vaak een afwijkend fructosamine voorkomt, is niet geregistreerd.
Voor wie is dit zinvol
De bepaling kan zinvol zijn bij mensen met diabetes bij wie HbA1c geen betrouwbaar beeld geeft, bijvoorbeeld bij een verkorte levensduur van de rode bloedcellen, een afwijkende hemoglobinevorm, na een bloeding of transfusie en in de zwangerschap. Ook kan hij het effect van een recente verandering in de behandeling sneller laten zien dan HbA1c. Bij mensen zonder diabetes en zonder klachten zegt de uitslag weinig: voor het vaststellen van diabetes zijn een nuchtere glucose en HbA1c de onderzochte maten.
Nadelen en risico's
- Een lage waarde door een laag albumine kan de suikerregulatie ten onrechte geruststellend laten lijken.
- Omdat Nederlandse streefwaarden ontbreken, is een licht afwijkende uitslag moeilijk te duiden en kan die onnodig ongerust maken.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen