Lever en alvleesklier
GLDH (glutamaatdehydrogenase)
Een leverenzym uit de energiecentrales van levercellen; een aanvulling op ALAT, ASAT en GGT bij een specifieke vraag.
Alles over deze analyseWat meet dit
GLDH (glutamaatdehydrogenase) is een enzym dat vooral in de levercellen zit, in de mitochondriën (de energiecentrales van de cel). Het komt pas in het bloed als levercellen ernstiger beschadigd raken of afsterven, en minder bij een lichte ontsteking. GLDH zit vooral in het midden van de leverkwabjes, het deel dat het eerst lijdt onder zuurstoftekort of giftige stoffen. In spieren zit vrijwel geen GLDH.
- Afsterven van levercellen, bijvoorbeeld door zuurstoftekort in de lever, giftige stoffen of medicijnen
- Aanwijzing of een verhoogd ALAT of ASAT uit de lever komt of uit de spieren
Verhoogd
Een verhoogde waarde past bij beschadiging van levercellen. Een sterke stijging zie je vooral bij plotselinge leverschade door zuurstoftekort (bijvoorbeeld bij een ernstig hartprobleem of shock), door giftige stoffen of door een overdosis medicijnen zoals paracetamol. Ook alcohol, een afgesloten galweg en leververvetting kunnen de waarde verhogen. Een licht verhoogde waarde zonder klachten heeft vaak een onschuldige oorzaak. Klachten die bij leverschade kunnen horen zijn moeheid, pijn rechts boven in de buik, donkere urine en een gele huid of geel oogwit.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde is normaal en heeft geen betekenis. Gezonde mensen hebben weinig GLDH in het bloed.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde kijkt de huisarts naar de andere leverwaarden, alcohol, medicijnen en supplementen, en laat de meting meestal na enkele weken herhalen. Blijven de leverwaarden verhoogd, dan volgt onderzoek naar de oorzaak volgens de NHG-Standaard, zoals bloedonderzoek op hepatitis en een echo van de lever.
Betrouwbaarheid
GLDH voegt naast ALAT, ASAT en GGT weinig toe bij de gewone vraag of de lever beschadigd is. De bepaling kan helpen bij een specifieke vraag, bijvoorbeeld of een verhoogd ASAT of ALAT uit de lever of uit de spieren komt, of bij het volgen van plotselinge leverschade. Volgens de NHG-Standaard begint onderzoek naar de lever met ALAT, en heeft pas een verhoging die bij herhaling aanwezig is betekenis. Voor GLDH zelf zijn de betekenis bij mensen zonder klachten en de grenswaarden weinig onderzocht.
Beperkingen
- Alcohol, medicijnen (onder andere paracetamol in hoge dosis) en supplementen in de dagen voor de afname kunnen de waarde verhogen.
- Een normaal GLDH sluit een leverziekte niet uit; bij een lichte ontsteking of littekenlever kan de waarde normaal zijn.
- Niet elk laboratorium meet GLDH en de referentiewaarden verschillen per methode, zodat uitslagen van verschillende laboratoria slecht te vergelijken zijn.
Hoe vaak komt dit voor
Een afwijkende leverwaarde wordt regelmatig gevonden bij volwassenen die zonder klachten bloed laten prikken. Leververvetting is verreweg de meest voorkomende oorzaak. Plotselinge ernstige leverschade, waarbij GLDH sterk stijgt, is zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt het meest bij een gerichte vraag naast de gewone leverwaarden, bijvoorbeeld bij een verhoogd ASAT of ALAT na zware inspanning of bij een spierziekte, of bij het volgen van plotselinge leverschade. Wie wil weten of de lever in orde is, heeft meer aan ALAT, ASAT, GGT en alkalische fosfatase. Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Nadelen en risico's
- Een licht verhoogde waarde zonder klachten kan onnodige ongerustheid en onnodig vervolgonderzoek geven.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen