Bloedbeeld en bloedgroep
Haptoglobine
Een eiwit dat vrijgekomen hemoglobine opruimt; een lage waarde kan passen bij versnelde afbraak van rode bloedcellen.
Alles over deze analyseWat meet dit
Haptoglobine is een eiwit dat de lever maakt. Als rode bloedcellen in de bloedbaan kapotgaan, komt hemoglobine (de rode kleurstof) vrij. Haptoglobine bindt dat hemoglobine en brengt het naar de lever, waar het samen wordt afgebroken. Gaan er veel rode bloedcellen kapot (hemolyse), dan raakt haptoglobine op en daalt de waarde. Haptoglobine is ook een acute-fase-eiwit: bij een ontsteking maakt de lever er meer van.
- Versnelde afbraak van rode bloedcellen in de bloedbaan (hemolyse), als aanvulling bij onderzoek naar bloedarmoede
- Een ontstekingsreactie in het lichaam, als bijkomend effect
Verhoogd
Een verhoogde waarde komt meestal door een ontsteking of infectie, omdat haptoglobine dan net als andere acute-fase-eiwitten stijgt. Ook gebruik van corticosteroïden (zoals prednison) kan de waarde verhogen. Aan een verhoogde waarde op zichzelf wordt geen betekenis gehecht. Wel kan een ontsteking een daling door hemolyse maskeren, zodat de waarde dan normaal lijkt.
Verlaagd
Een lage waarde betekent dat haptoglobine sneller wordt verbruikt dan aangemaakt. Dat past bij versnelde afbraak van rode bloedcellen, bijvoorbeeld door een erfelijke afwijking van de rode bloedcellen, een kunsthartklep, afweerreacties tegen de eigen rode bloedcellen of bepaalde medicijnen. Een lage waarde kan ook komen door een verminderde aanmaak bij een ernstige leverziekte, of na groot bloedverlies. Bij hemolyse horen vaak klachten van bloedarmoede, zoals moeheid en kortademigheid, soms met een gele huid of donkere urine. Sommige mensen hebben van nature een lage waarde zonder dat er iets aan de hand is.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een lage waarde kijkt de huisarts naar hemoglobine, reticulocyten, LDH en bilirubine om te zien of er echt hemolyse is. Past het beeld bij hemolyse, dan volgt meestal verwijzing naar een internist voor onderzoek naar de oorzaak.
Betrouwbaarheid
Haptoglobine is gevoelig voor afbraak van rode bloedcellen in de bloedbaan, maar zegt niets over de oorzaak. De waarde wordt daarom samen bekeken met hemoglobine, reticulocyten (jonge rode bloedcellen), LDH en bilirubine. Een normale waarde sluit hemolyse niet helemaal uit, omdat een ontsteking de waarde tegelijk kan verhogen. Volgens de NVKC wordt de test niet vaak aangevraagd, omdat de oorzaak van bloedarmoede meestal met andere bepalingen wordt gevonden.
Beperkingen
- Ontsteking, infectie en corticosteroïden verhogen de waarde en kunnen een daling door hemolyse verbergen.
- Een ernstige leverziekte verlaagt de waarde door minder aanmaak, ook zonder hemolyse.
- Bij een klein deel van de mensen is de waarde van nature laag of niet meetbaar door een erfelijke variant, zonder dat dit klachten geeft.
- Bij pasgeborenen is de waarde normaal laag.
Hoe vaak komt dit voor
Bloedarmoede komt vaak voor, vooral bij vrouwen en ouderen. Bloedarmoede door versnelde afbraak van rode bloedcellen is daarvan een klein deel; meestal is de oorzaak een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, of een chronische ziekte.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij bloedarmoede waarbij afbraak van rode bloedcellen de oorzaak kan zijn, bijvoorbeeld bij een verhoogd aantal reticulocyten of een verhoogd LDH of bilirubine. Ook zinvol bij een bekende erfelijke afwijking van de rode bloedcellen of een kunsthartklep. Bij mensen zonder bloedarmoede en zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Nadelen en risico's
- Een lage waarde zonder bloedarmoede kan onnodige ongerustheid en onnodig vervolgonderzoek geven, terwijl de oorzaak vaak een onschuldige erfelijke variant is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen