Infecties
Hepatitis Bs al. (anti-HBs-titer)
Antistoffen tegen hepatitis B als getal; laat zien of je beschermd bent na vaccinatie of een genezen infectie.
Alles over deze analyseWat meet dit
Anti-HBs zijn IgG-antistoffen tegen het oppervlakte-eiwit (HBsAg) van het hepatitis B-virus. Het lichaam maakt ze na een hepatitis B-vaccinatie of na een genezen hepatitis B-infectie; ze kunnen ook tijdelijk aanwezig zijn na toediening van hepatitis B-immunoglobuline. De uitslag is een getal, de titer, in internationale eenheden per liter (IE/l). Uit anti-HBs alleen is niet af te lezen of de antistoffen door vaccinatie of door een infectie komen; daarvoor is anti-HBc nodig.
- Bescherming (immuniteit) tegen hepatitis B na vaccinatie of een genezen infectie
- Onvoldoende reactie op vaccinatie (non-respons): titer onder 10 IE/l, gemeten 4 tot 8 weken na de laatste vaccinatie
Verhoogd
Een titer van 10 IE/l of hoger, gemeten 4 tot 8 weken na een volledige vaccinatieserie, geldt volgens de LCI-richtlijn als beschermend. Bij een normale afweer ga je dan uit van levenslange bescherming en is een nieuwe vaccinatie niet nodig. Voor zorgmedewerkers die ingrepen doen met kans op bloedcontact met een patiënt geldt een strengere grens van 100 IE/l. Na een genezen hepatitis B-infectie is anti-HBs ook aantoonbaar en ben je eveneens immuun. Let op: bij ongeveer 1 op de 10 mensen met een actieve hepatitis B-infectie is toch anti-HBs aantoonbaar, meestal tussen 10 en 99 IE/l; een beschermende titer sluit een bestaande infectie dus niet helemaal uit.
Verlaagd
Een titer onder 10 IE/l, gemeten 4 tot 8 weken na de laatste vaccinatie, betekent dat de vaccinatie onvoldoende heeft aangeslagen (non-respons). Dat komt vaker voor bij mensen boven de 40, mannen, rokers, mensen met ernstig overgewicht en mensen met een verminderde afweer. Wordt de titer jaren na de vaccinatie gemeten, dan is een lage of onmeetbare waarde gewoon: bij 7 tot 50 van de 100 volwassenen zakt de titer binnen 5 jaar onder 10 IE/l. Volgens de LCI blijft de bescherming na een geslaagde vaccinatie dan bestaan, omdat het afweergeheugen bij nieuw contact met het virus snel weer antistoffen aanmaakt. Ben je nooit gevaccineerd en heb je nooit hepatitis B gehad, dan is anti-HBs negatief en ben je niet beschermd.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een titer onder 10 IE/l 4 tot 8 weken na vaccinatie volgt meestal een nieuwe vaccinatieserie volgens het schema voor non-responders, soms samen met een test op een doorgemaakte of actieve infectie (HBsAg en anti-HBc). Bij een lage titer jaren na vaccinatie waarvan nooit een titer is gemeten, maakt de arts per situatie een afweging tussen geen actie, een boostervaccinatie of een nieuwe meting. Anti-HBs is een meting van bescherming en valt niet onder de meldingsplicht.
Betrouwbaarheid
De grens van 10 IE/l is in Nederland de afspraak voor een beschermende titer. De uitslag is alleen goed te duiden als bekend is wanneer je gevaccineerd bent: de LCI-richtlijn baseert de beoordeling op een meting 4 tot 8 weken na de laatste vaccinatie. Bij gezonde volwassenen onder de 40 heeft na een volledige vaccinatie meer dan 90 van de 100 een beschermende titer; een controle zegt vooral iets bij een beroepsrisico, na vaccinatie vanwege een prik- of seksaccident of bij een verminderde afweer. Anti-HBs zegt niets over een actieve infectie; daarvoor is HBsAg nodig.
Beperkingen
- Het tijdstip bepaalt de betekenis: jaren na vaccinatie is een lage titer normaal en geen bewijs van onvoldoende bescherming.
- Na toediening van hepatitis B-immunoglobuline (bijvoorbeeld na een prikaccident) kan anti-HBs tijdelijk aantoonbaar zijn zonder eigen afweer.
- Bij een verstoorde afweer is de mate en duur van de bescherming minder zeker, ook bij een titer boven 10 IE/l.
- Uitslagen van verschillende laboratoria en meetmethoden zijn niet altijd precies vergelijkbaar.
Hoe vaak komt dit voor
Sinds augustus 2011 krijgen alle baby's in Nederland de hepatitis B-vaccinatie via het Rijksvaccinatieprogramma; mannen die seks hebben met mannen en sekswerkers kunnen gratis gevaccineerd worden bij de GGD. Bij gezonde volwassenen onder de 40 heeft na drie vaccinaties meer dan 90 van de 100 een beschermende titer, op 60-jarige leeftijd ongeveer 75 van de 100. Van de volwassenen heeft 7 tot 50 van de 100 binnen 5 jaar na vaccinatie weer een titer onder 10 IE/l.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol voor wie via het werk risico loopt op bloedcontact (zoals zorgmedewerkers), na vaccinatie vanwege een prik- of seksaccident of een partner of huisgenoot met hepatitis B, bij een verminderde afweer of meerdere risicofactoren voor een slechte reactie op vaccinatie, en als je zelf wilt weten of je vaccinatie is aangeslagen. Het beste moment is 4 tot 8 weken na de laatste vaccinatie. Bij gezonde mensen die volledig zijn gevaccineerd is de titer meestal beschermend; een lage titer jaren na vaccinatie is dan gewoon en betekent niet dat de bescherming weg is. Anti-HBs is geen test om een hepatitis B-infectie aan te tonen; wie risico heeft gelopen, heeft HBsAg (en anti-HBc) nodig.
Nadelen en risico's
- Een lage titer jaren na een geslaagde vaccinatie kan ten onrechte de indruk geven dat je niet beschermd bent en leiden tot onnodige extra vaccinaties.
- Een beschermende titer kan ten onrechte geruststellen na een risicocontact; een bestaande infectie is alleen met HBsAg en anti-HBc uit te sluiten.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen