Metalen, gifstoffen en medicijnen
Kwik
Kwik in bloed laat zien hoeveel kwik je de afgelopen weken hebt binnengekregen, meestal via vis.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel kwik er op dit moment in je bloed zit. Het lichaam heeft kwik niet nodig en gebruikt het nergens voor. Kwik komt in kleine hoeveelheden voor in de leefomgeving en in voeding, vooral in vis en schaaldieren. De waarde in bloed weerspiegelt vooral de blootstelling van de afgelopen weken.
- Recente blootstelling aan kwik, bijvoorbeeld door veel vis of schaaldieren te eten
- Blootstelling via werk of via een ongeval met kwik, bijvoorbeeld een gebroken kwikthermometer of barometer
Verhoogd
Een verhoogde waarde betekent dat je meer kwik hebt binnengekregen dan gemiddeld. Bij de meeste mensen in Nederland komt dat door het eten van veel vis of schaaldieren. Aan de hoogte van de waarde is niet af te lezen hoeveel kwik iemand precies heeft binnengekregen. Een verhoogde waarde zonder klachten betekent niet dat er schade is. Klachten die bij een echte kwikvergiftiging kunnen horen zijn tintelingen in armen en benen, trillen, slechter zien of horen en nierproblemen.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde is normaal en komt bij de meeste mensen voor. Het lichaam heeft kwik niet nodig, dus een lage uitslag is geen tekort en vraagt niet om aanvulling. Een lage waarde sluit een blootstelling van lang geleden niet uit, omdat kwik in bloed vooral de laatste weken laat zien.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde uitslag zoekt de huisarts eerst naar de bron, bijvoorbeeld visconsumptie of werk, en laat de meting zo nodig na enkele weken herhalen. Bij een vermoeden van een echte vergiftiging volgt verwijzing naar een arts met kennis van vergiftigingen, bijvoorbeeld via de bedrijfsarts of een internist.
Betrouwbaarheid
Kwik in bloed zegt vooral iets bij een bekende blootstelling of bij klachten die bij een kwikvergiftiging passen; bij mensen zonder bekende blootstelling zegt een losse waarde weinig. Volgens de NVKC is aan de hoogte van een verhoogde waarde niet af te lezen hoeveel kwik iemand heeft binnengekregen. De uitslag zegt iets over blootstelling, niet over een stapeling die je met een kuur kunt wegnemen. Laboratoria gebruiken verschillende methoden en referentiewaarden, waardoor uitslagen van verschillende labs niet zomaar vergelijkbaar zijn.
Beperkingen
- Vis, schaaldieren en zeewier in de dagen voor de afname kunnen de waarde tijdelijk verhogen.
- Bloed weerspiegelt vooral de laatste weken; een blootstelling van jaren geleden is er niet meer aan te zien.
- Organisch kwik uit vis en anorganisch kwik uit damp gedragen zich verschillend in het lichaam; de meeste laboratoria meten het totaal en maken dat onderscheid niet.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; de grens tussen normaal en verhoogd komt van het laboratorium zelf.
Hoe vaak komt dit voor
Kwikvergiftiging is in Nederland zeldzaam. Kwik komt in huis vooral vrij als een oude thermometer, barometer of bloeddrukmeter breekt, of bij een gebroken spaarlamp of tl-lamp. Blootstelling via werk komt door strenge regels weinig meer voor.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een bekende blootstelling, bijvoorbeeld na een ongeval met kwik of bij werk waarin met kwik wordt gewerkt, en bij klachten die aan een kwikvergiftiging doen denken. Bij mensen zonder klachten en zonder bekende blootstelling voegt de meting niets toe. Een uitslag binnen het bereik dat het laboratorium normaal noemt, betekent niet dat bestaande klachten daarmee zijn verklaard of uitgesloten.
Nadelen en risico's
- Een licht verhoogde waarde bij iemand zonder klachten leidt makkelijk tot ongerustheid en tot vervolgonderzoek of kuren die niets aan de gezondheid veranderen.
- De uitslag kan ten onrechte worden gezien als verklaring voor vage klachten, waardoor een andere oorzaak later wordt gevonden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen