Lever en alvleesklier
LDH-isoenzymen
Verdeling van het enzym LDH over vijf vormen; geeft een hint uit welk weefsel een verhoogd LDH komt.
Alles over deze analyseWat meet dit
LDH (lactaatdehydrogenase) is een enzym dat in vrijwel alle cellen zit. Gaan cellen kapot, dan komt LDH in het bloed. Er bestaan vijf vormen, LD1 tot en met LD5, en elk weefsel heeft een eigen mengsel: LD1 en LD2 zitten vooral in hartspier en rode bloedcellen, LD3 in longen en andere organen, LD4 en LD5 vooral in lever en skeletspieren. Het laboratorium scheidt de vormen en meet het aandeel van elk; dat geeft een aanwijzing uit welk weefsel een verhoogd LDH afkomstig is.
- De bron van een verhoogd totaal-LDH: rode bloedcellen of hart, of juist lever en spieren
- Afbraak van rode bloedcellen (hemolyse)
Verhoogd
Een verhoogd aandeel LD1 en LD2 past bij afbraak van rode bloedcellen of bij schade aan de hartspier. Een verhoogd aandeel LD4 en LD5 past bij een leverziekte of spierschade, bijvoorbeeld na zware inspanning. Een verhoogd LD3 kan bij longaandoeningen voorkomen. Zelden gaat een afwijkend patroon samen met een kwaadaardige aandoening. De isoenzymen zeggen iets over de mogelijke bron, maar niet over de oorzaak of de ernst.
Verlaagd
Een laag aandeel van een van de vormen heeft meestal geen betekenis, omdat de verdeling dan vooral verschuift naar een andere vorm. Een laag totaal-LDH geeft geen klachten. Zeer zelden komt een erfelijk tekort aan een van de bouwstenen van het enzym voor, dat soms spierklachten bij inspanning geeft.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkend patroon kijkt de huisarts naar de specifieke bepalingen voor het betrokken weefsel, zoals ALAT en ASAT, CK, het bloedbeeld met reticulocyten en bilirubine, en herhaalt zo nodig de meting zonder voorafgaande inspanning. Bij aanwijzingen voor afbraak van rode bloedcellen of hartschade volgt verwijzing naar een internist of cardioloog.
Betrouwbaarheid
De verdeling geeft alleen een ruwe aanwijzing over de bron van een verhoogd LDH. Volgens de NVKC zijn er voor vrijwel alle toepassingen betere en specifiekere tests beschikbaar: troponine voor het hart, ALAT en ASAT voor de lever, CK voor spieren en haptoglobine, bilirubine en reticulocyten voor afbraak van rode bloedcellen. Bij een normaal totaal-LDH zegt een verschuiving in de verdeling weinig. Voor de verdeling zelf bestaan geen goed gestandaardiseerde grenswaarden.
Beperkingen
- Afbraak van rode bloedcellen tijdens of na de afname, bijvoorbeeld door lang stuwen of schudden, verhoogt LD1 en LD2 en kan een hart- of bloedprobleem nabootsen.
- Zware inspanning in de dagen voor de afname verhoogt vooral LD4 en LD5.
- Het monster moet op kamertemperatuur blijven; kou breekt vooral LD4 en LD5 af.
- Scheidingsmethode en referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Een licht verhoogd LDH komt bij gezonde mensen regelmatig voor, bijvoorbeeld na inspanning of door de afname. Er zijn geen Nederlandse cijfers over hoe vaak een afwijkende verdeling van de isoenzymen voorkomt.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt vooral iets bij een verhoogd totaal-LDH waarvan de bron onduidelijk blijft na de gewone lever-, spier-, hart- en bloedbepalingen. Bij mensen zonder klachten en met een normaal totaal-LDH zegt de verdeling weinig.
Nadelen en risico's
- Een afwijking door de afname of inspanning kan onnodig ongerust maken of tot onnodig vervolgonderzoek leiden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen