Lever en alvleesklier
LDH
Een enzym dat in bijna alle lichaamscellen zit; verhoogd bij schade aan weefsel of bij afbraak van rode bloedcellen.
Alles over deze analyseWat meet dit
LDH (lactaatdehydrogenase) is een enzym dat in bijna alle cellen van het lichaam zit, onder andere in rode bloedcellen, spieren, lever, hart en longen. Het helpt bij het omzetten van melkzuur (lactaat) in de energievoorziening van de cel. Normaal zit er weinig LDH in het bloed. Gaan er ergens cellen kapot, dan komt LDH vrij en stijgt de waarde. Uit het getal alleen is niet af te lezen uit welk weefsel het LDH komt.
- Versnelde afbraak van rode bloedcellen (hemolyse)
- Schade aan weefsel, bijvoorbeeld van spieren, lever, hart of longen
- Het beloop van een bekende aandoening waarbij weefsel beschadigd raakt of herstelt
Verhoogd
Een licht verhoogd LDH heeft vaak een onschuldige oorzaak. De bekendste is hemolyse in het buisje: bij een moeizame afname, een vingerprik of lang transport gaan rode bloedcellen kapot en komt LDH vrij, terwijl er in het lichaam niets aan de hand is. Ook zware inspanning of krachttraining in de dagen voor de afname en zwangerschap geven hogere waarden. Een duidelijk verhoogde waarde kan passen bij versnelde afbraak van rode bloedcellen, een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, een leverontsteking, schade aan spieren, een longontsteking of een andere ernstige infectie. Zelden: sommige vormen van kanker, zoals lymfeklierkanker (lymfoom).
Verlaagd
Een laag LDH heeft geen betekenis en komt bij gezonde mensen voor. Er is geen aandoening die met een te laag LDH wordt opgespoord.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een licht verhoogd LDH zonder klachten herhaalt de huisarts de meting, bij voorkeur met een afname uit de arm en zonder zware inspanning in de dagen ervoor. Blijft de waarde verhoogd, dan kijkt de huisarts naar het bloedbeeld, bilirubine, de leverwaarden en het spierenzym CK om te zoeken waar het LDH vandaan komt, en verwijst zo nodig naar de internist.
Betrouwbaarheid
LDH is een gevoelige maar zeer onspecifieke waarde: het stijgt bij schade aan vrijwel elk weefsel en zegt niet waar de schade zit of wat de oorzaak is. Volgens de NVKC geven andere bepalingen voor de meeste organen sneller en gevoeliger informatie, bijvoorbeeld troponine voor het hart en ALAT voor de lever. LDH wordt daarom vooral samen met andere uitslagen gebruikt, bijvoorbeeld met het bloedbeeld, bilirubine, reticulocyten en haptoglobine bij een vermoeden van versnelde afbraak van rode bloedcellen. Bij langdurige klachten na corona draagt oriënterend laboratoriumonderzoek volgens de richtlijn van de Federatie Medisch Specialisten en het NHG niet bij aan het aantonen of uitsluiten van klachten die met covid-19 samenhangen.
Beperkingen
- Hemolyse in het buisje, bijvoorbeeld door een moeizame afname, een vingerprik, schudden of lang transport, verhoogt LDH sterk en is een veelvoorkomende oorzaak van een onterecht hoge uitslag.
- Zware inspanning of krachttraining in de dagen voor de afname verhoogt de waarde.
- Zwangerschap geeft hogere waarden; volgens de NVKC hebben kinderen hogere waarden dan volwassenen.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Hoe vaak een verhoogd LDH voorkomt bij mensen zonder klachten is niet goed bekend. Een deel van de licht verhoogde uitslagen buiten het ziekenhuis komt door hemolyse in het monster of door inspanning kort voor de afname. De aandoeningen die LDH duidelijk verhogen, zoals versnelde afbraak van rode bloedcellen, zijn in de algemene bevolking zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol als aanvullende waarde bij een vermoeden van versnelde afbraak van rode bloedcellen, samen met het bloedbeeld en bilirubine, en om het beloop te volgen van een aandoening waarbij de behandelend arts LDH gebruikt. Bij vermoeidheid of langdurige klachten na corona helpt LDH meestal niet om de klachten te verklaren. Bij gezonde volwassenen zonder klachten voegt de test weinig toe.
Nadelen en risico's
- Een onterecht verhoogd LDH door hemolyse in het monster komt vaak voor en kan zonder herhaalmeting tot onnodige ongerustheid en onnodig onderzoek leiden.
- Omdat LDH bij veel aandoeningen stijgt, levert het zoeken naar de oorzaak van een licht verhoogde waarde vaak geen duidelijke verklaring op.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen