Hart en vaten
VLDL Lipoproteïne
De vetdeeltjes die triglyceriden vanuit de lever vervoeren; volgt grotendeels het triglyceridengehalte.
Alles over deze analyseWat meet dit
Vetten reizen door het bloed in bolletjes die lipoproteïnen heten. VLDL (very low density lipoprotein) wordt in de lever gemaakt en vervoert vooral triglyceriden naar spieren en vetweefsel. Onderweg geeft het triglyceriden af en wordt het kleiner, tot het uiteindelijk overgaat in LDL. De meeste laboratoria meten VLDL niet rechtstreeks maar schatten het VLDL-cholesterol uit het triglyceridengehalte; sommige laboratoria meten de deeltjes met een aparte scheidingsmethode.
- Een verhoogd gehalte aan triglyceride-rijke vetdeeltjes, zoals bij overgewicht, diabetes of veel alcohol
- Zelden: een erfelijke vetstofwisselingsstoornis
Verhoogd
Een verhoogde waarde gaat bijna altijd samen met verhoogde triglyceriden. Dat past meestal bij overgewicht, weinig bewegen, een eetpatroon met veel suiker en snelle koolhydraten, alcoholgebruik, een slecht geregelde diabetes of een te traag werkende schildklier. Ook niet-nuchter prikken verhoogt de waarde. VLDL-deeltjes en hun restdeeltjes dragen bij aan aderverkalking; in het non-HDL-cholesterol, de maat voor het risico in de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement, telt het VLDL-cholesterol al mee. Een verhoogde waarde geeft zelf geen klachten.
Verlaagd
Een lage waarde past bij lage triglyceriden en is meestal gunstig. Zelden komt een zeer lage waarde voor bij ondervoeding, een te snel werkende schildklier, een ernstige leverziekte of een zeldzame erfelijke stoornis. Een lage waarde geeft zelf geen klachten.
Voorbereiding
- Nuchter hoeft niet, maar geeft de zuiverste uitslag: eet dan vanaf 12 uur voor de afname niets en drink alleen water. Is de uitslag sterk verhoogd, laat de meting dan nuchter herhalen.
- Drink de dag voor de afname geen alcohol, want alcohol verhoogt triglyceriden.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde kijkt de huisarts naar de triglyceriden, het non-HDL-cholesterol, de bloedsuiker, de schildklier en de leefstijl, en herhaalt de meting zo nodig nuchter. Bij een verhoogd risico op hart- en vaatziekten volgt het beleid van de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement; bij zeer hoge triglyceriden volgt soms verwijzing naar een internist.
Betrouwbaarheid
Als VLDL-cholesterol wordt geschat uit de triglyceriden, voegt de waarde niets toe aan het triglyceridengehalte zelf. Ook een rechtstreekse meting geeft vooral een beeld van de triglyceride-rijke deeltjes. Voor VLDL zijn geen afgesproken streefwaarden; de risicoschatting in de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement gebruikt het non-HDL-cholesterol, waarin VLDL-cholesterol al is meegeteld. Volgens de NVKC verschilt de uitvoering van onderzoek naar lipoproteïnedeeltjes per laboratorium en geeft het hooguit een indicatie van een kans op hart- en vaatziekten.
Beperkingen
- Eten en alcohol in de uren voor de afname verhogen de waarde; de uitslag is het best te duiden bij een nuchtere afname.
- Een schatting uit de triglyceriden is onbetrouwbaar bij zeer hoge triglyceriden.
- Methoden verschillen per laboratorium: een schatting en een rechtstreekse meting zijn niet goed vergelijkbaar.
- Een te traag werkende schildklier, diabetes, nierziekten en sommige medicijnen (onder andere oestrogenen, corticosteroïden en bètablokkers) verhogen de waarde.
Hoe vaak komt dit voor
Verhoogde triglyceriden, en daarmee een verhoogd VLDL, komen veel voor, vooral bij overgewicht, diabetes en alcoholgebruik. Hart- en vaatziekten zijn in Nederland een van de belangrijkste doodsoorzaken. Nederlandse cijfers over een verhoogd VLDL als losse bevinding ontbreken.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt vooral iets samen met het volledige cholesterolonderzoek, bij verhoogde triglyceriden of een vermoeden van een erfelijke vetstofwisselingsstoornis. Voor de inschatting van het risico op hart- en vaatziekten zeggen het non-HDL-cholesterol, het LDL-cholesterol en de andere risicofactoren meer dan de losse VLDL-waarde.
Nadelen en risico's
- Een verhoging door niet-nuchter prikken kan onnodig ongerust maken of tot onnodig vervolgonderzoek leiden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen