Soa
Mycoplasma genitalium PCR (swab)
PCR-test op Mycoplasma genitalium in een zelf afgenomen vaginale swab; vooral zinvol als een mannelijke partner wordt behandeld.
Wat meet dit
Mycoplasma genitalium is een kleine bacterie die via seks wordt overgedragen. Bij vrouwen is niet aangetoond dat de bacterie klachten of complicaties zoals een ontsteking van baarmoeder en eileiders veroorzaakt; bij mannen kan ze een ontsteking van de plasbuis geven. Meer dan 90 van de 100 infecties geven geen klachten en een deel gaat vanzelf over. De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de bacterie in materiaal dat je zelf met een wattenstaafje (swab) uit de vagina afneemt.
- Een infectie met Mycoplasma genitalium van de vagina
- Of je dezelfde infectie hebt als een mannelijke sekspartner die voor Mycoplasma genitalium wordt behandeld
Positief
Een positieve uitslag betekent dat de bacterie aanwezig is. Voor vrouwen is behandeling volgens Thuisarts en Soa Aids Nederland meestal niet nodig: de infectie is niet gevaarlijk, heeft waarschijnlijk geen invloed op de kans om zwanger te worden en gaat vaak vanzelf over. Behandeling is wel zinvol als een mannelijke sekspartner voor Mycoplasma genitalium wordt behandeld, zodat jullie elkaar niet opnieuw besmetten. De bacterie is vaak ongevoelig (resistent) voor antibiotica: in Nederlands onderzoek had 66 procent van de gevonden bacteriën kenmerken van resistentie tegen het eerste-keusmiddel en 9 procent tegen het tweede-keusmiddel. Onnodig behandelen vergroot die resistentie.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat de bacterie in de vaginale swab niet is gevonden. Hoe lang het na besmetting duurt voordat de test positief wordt, is niet bekend; de LCI-richtlijn noemt de incubatietijd onduidelijk. Een negatieve uitslag verklaart klachten van de vagina niet; daarvoor zijn andere oorzaken waarschijnlijker.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag zonder klachten is behandeling meestal niet nodig. Wordt een mannelijke sekspartner behandeld, dan schrijft de huisarts meestal voor jullie beiden tegelijk een kuur antibiotica voor. Omdat deze PCR geen resistentie bepaalt, vraagt de arts zo nodig apart een test op macrolideresistentie aan. Mycoplasma genitalium is niet meldingsplichtig.
Betrouwbaarheid
De real-time PCR (NAAT) op eerstestraalsurine of een genitale swab is de manier om Mycoplasma genitalium aan te tonen. Bij mensen zonder klachten levert een positieve uitslag geen aangetoonde gezondheidswinst op, en behandelen zonder klachten laat de resistentie toenemen. Deze test toont alleen aan of de bacterie aanwezig is en bepaalt geen resistentie tegen antibiotica. De richtlijn adviseert bij een positieve uitslag vaak een aparte test op macrolideresistentie (ongevoeligheid voor het eerste-keusmiddel); die vraagt de behandelend arts zo nodig apart aan.
Beperkingen
- De incubatietijd is onbekend; kort na een risicocontact kan de test een infectie missen.
- Een positieve uitslag zegt niet of de bacterie de oorzaak van klachten is; bij vrouwen is een verband met klachten of complicaties niet aangetoond.
- Bij zelfafname kan te weinig materiaal op de swab komen, bijvoorbeeld als die niet ver genoeg of te kort is ingebracht; dat kan een onterecht negatieve uitslag geven.
- De uitslag geldt alleen voor de vagina; de bacterie kan ook in de anus zitten, meestal zonder klachten.
Hoe vaak komt dit voor
Omdat niet standaard op Mycoplasma genitalium wordt getest, zijn er geen actuele landelijke cijfers. In de huisartsenpraktijk wordt de bacterie bij ongeveer 4,5 procent van de geteste mensen gevonden. In een onderzoek bij twee grote Centra Seksuele Gezondheid was dat 13,6 procent van de vrouwen, 8,2 procent van de heteroseksuele mannen en 20,1 procent van de mannen die seks hebben met mannen, meestal zonder klachten.
Voor wie is dit zinvol
Bij vrouwen zegt de uitslag vooral iets als een mannelijke sekspartner voor Mycoplasma genitalium wordt behandeld, of bij klachten samen met een melding van een huidige partner. Bij vrouwen zonder klachten levert een positieve uitslag geen aangetoonde gezondheidswinst op, en onnodige behandeling vergroot de resistentie. Klachten van de vagina passen vaker bij chlamydia, gonorroe of trichomonas.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag zonder klachten kan leiden tot behandeling die medisch niet nodig is en die de resistentie van de bacterie tegen antibiotica vergroot.
- Een positieve uitslag kan onnodige ongerustheid of spanningen in een relatie geven, terwijl de bacterie meestal geen kwaad doet.
Bronnen
- RIVM-LCI-richtlijn Mycoplasma genitalium-infectie (2024)
- Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), module C7 Mycoplasma genitalium-infectie
- Thuisarts.nl: Ik heb mycoplasma
- RIVM: Mycoplasma genitalium
- Soa Aids Nederland (professionals): Testen op mycoplasma (bijgewerkt 9 juli 2026)
- Medlab Stein, leistungsverzeichnis: Mycoplasma-genitalium-DNA
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen
