Soa
Mycoplasma hominis PCR (swab)
PCR-test op Mycoplasma hominis in een vaginale swab; komt vaak zonder klachten voor, dus een positieve uitslag zegt weinig.
Wat meet dit
Mycoplasma hominis is een kleine bacterie zonder celwand die bij veel gezonde mensen in de geslachtsorganen voorkomt zonder klachten te geven (dragerschap). De bacterie kan via seks worden overgedragen, maar wordt niet tot de soa's gerekend, omdat niet is aangetoond dat ze bij volwassenen ziekte veroorzaakt. Bij vrouwen komt ze vooral in grotere hoeveelheden voor bij bacteriële vaginose (een verstoring van de normale bacteriën in de vagina). De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de bacterie in een zelf afgenomen vaginale swab en zegt niet of de bacterie klachten geeft.
- Aanwezigheid van Mycoplasma hominis in de vagina; meestal gaat het om dragerschap zonder klachten
Positief
Een positieve uitslag betekent dat de bacterie aanwezig is. Dat komt vaak voor bij mensen zonder klachten en betekent meestal geen ziekte. Volgens een standpunt van de Europese soa-richtlijnredactie (IUSTI, 2018) is er geen goed bewijs dat Mycoplasma hominis bij volwassen mannen of niet-zwangere vrouwen een ontsteking of onvruchtbaarheid veroorzaakt, en is niet aangetoond dat behandeling meer goed dan kwaad doet. Behandeling van een positieve uitslag zonder klachten is daarom niet nodig. Bij klachten zoals anders ruikende afscheiding kijkt de arts vooral naar bacteriële vaginose en naar echte soa's.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat de bacterie niet is gevonden. Omdat Mycoplasma hominis ook bij gezonde mensen voorkomt en geen bewezen ziekteverwekker is, heeft een negatieve uitslag weinig betekenis voor je gezondheid. Klachten van de vagina worden met deze uitslag niet verklaard of uitgesloten; daarvoor zijn tests op onder meer chlamydia, gonorroe, trichomonas en bacteriële vaginose bedoeld.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag zonder klachten is volgens de Europese aanbeveling geen behandeling of controle nodig. Bij klachten zoekt de huisarts eerst naar andere oorzaken, zoals chlamydia, gonorroe, trichomonas of bij vrouwen bacteriële vaginose. Mycoplasma hominis is niet meldingsplichtig.
Betrouwbaarheid
De PCR toont de bacterie betrouwbaar aan, maar een positieve uitslag maakt geen onderscheid tussen dragerschap en een infectie die klachten geeft. Mycoplasma hominis is geen bewezen ziekteverwekker: het bewijs dat deze bacterie een plasbuisontsteking of andere klachten veroorzaakt, is onvoldoende. Daardoor zegt een positieve uitslag weinig, zowel bij mensen zonder klachten als bij mensen met klachten.
Beperkingen
- Een positieve uitslag zegt niet of de bacterie klachten veroorzaakt; ook veel vrouwen zonder klachten dragen de bacterie.
- De hoeveelheid bacterie hangt sterk samen met bacteriële vaginose, die zelf de oorzaak van klachten kan zijn; de test is geen betrouwbare test op bacteriële vaginose.
- Mycoplasma hominis is van nature ongevoelig voor een deel van de gangbare antibiotica en verdwijnt na behandeling vaak niet blijvend.
- Bij zelfafname kan te weinig materiaal op de swab komen, bijvoorbeeld als die niet ver genoeg of te kort is ingebracht; dat kan een onterecht negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
Hoe vaak Mycoplasma hominis in Nederland voorkomt, is niet bekend, omdat er niet standaard op wordt getest. In internationaal onderzoek met PCR werd de bacterie gevonden bij 3 tot 15 procent van de seksueel actieve vrouwen die niet zwanger waren. Bij mannen die een soa-kliniek bezochten was dat 2 tot 4 procent; de meeste mensen met de bacterie worden niet ziek.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag verklaart klachten meestal niet, omdat de bacterie ook bij veel gezonde mensen voorkomt. Klachten van de vagina passen vaker bij bacteriële vaginose, chlamydia, gonorroe of trichomonas. Voor vragen over zwangerschap of vruchtbaarheid is dit onderzoek niet geschikt.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag kan leiden tot onnodige behandeling met antibiotica, met kans op bijwerkingen en op resistentie bij deze bacterie en bij andere bacteriën, waaronder verwekkers van echte soa's.
- Een positieve uitslag kan ten onrechte het idee geven dat je een soa hebt, met ongerustheid of spanningen in een relatie als gevolg.
Bronnen
- Horner e.a. Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and Ureaplasma urealyticum in men and women? Standpunt van de European STI Guidelines Editorial Board (IUSTI), J Eur Acad Dermatol Venereol 2018
- Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), module B1 Urethritis
- Thuisarts.nl: Ik wil een soa-test doen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen