Hormonen
Estron
Een zwakker oestrogeen dat vooral in vetweefsel wordt gemaakt; na de overgang het belangrijkste oestrogeen in het bloed.
Alles over deze analyseWat meet dit
Oestron (E1, ook oestron genoemd) is een van de drie oestrogenen, naast oestradiol (E2) en oestriol (E3). Het wordt gemaakt in de eierstokken en, vooral, in vetweefsel door omzetting uit androsteendion, een voorloper van mannelijk hormoon. Het lichaam zet oestron en oestradiol in elkaar om. Vóór de overgang is oestradiol het belangrijkste oestrogeen; na de overgang en bij mannen komt het meeste oestrogeen in het bloed uit deze omzetting in vetweefsel en is oestron de hoofdvorm.
- Oestrogeenaanmaak buiten de eierstokken, bijvoorbeeld in vetweefsel na de overgang of bij overgewicht
- Te veel oestrogeen bij mannen met borstvorming, als aanvulling op oestradiol
- Controle bij een behandeling met oestrogenen
Verhoogd
Bij vrouwen vóór de overgang stijgt oestron mee met oestradiol rond de eisprong en is het in de zwangerschap hoog; dat is normaal. Buiten die momenten past een hogere waarde vaak bij overgewicht, omdat vetweefsel meer oestron maakt, en bij het gebruik van oestrogenen als tablet, pleister of gel. Ook leverziekte, anabole steroïden en testosteronbehandeling kunnen de waarde verhogen, bij mannen soms met borstvorming. Zelden: een hormoonmakend gezwel van eierstok, zaadbal of bijnier.
Verlaagd
Een laag oestron is normaal bij pilgebruik, tijdens borstvoeding en bij slanke vrouwen na de overgang. Bij vrouwen vóór de overgang kan een laag oestron samen met een laag oestradiol passen bij een uitblijvende eisprong, bijvoorbeeld door ondergewicht, een eetstoornis, zware training of een vervroegde overgang. Klachten die daarbij kunnen horen zijn een uitblijvende of onregelmatige menstruatie en opvliegers. Een laag oestron op zichzelf, zonder klachten, zegt weinig.
Voorbereiding
- Heb je een menstruatiecyclus? Laat je bloed dan afnemen op dag 2 tot 5 van je cyclus (dag 1 is de eerste dag van je menstruatie). Zonder cyclus, bij pilgebruik of na de overgang maakt de dag niet uit.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende waarde met klachten laat de huisarts meestal oestradiol, FSH en LH bepalen, met de cyclusdag erbij. Bij mannen met borstvorming wordt gekeken naar gewicht, medicijnen, leverfunctie en testosteron. Een afwijkend oestron zonder klachten leidt meestal niet tot verder onderzoek.
Betrouwbaarheid
De betekenis van een losse estronwaarde is weinig onderzocht en er zijn geen afgesproken grenswaarden. Bij vragen over de eierstokken zegt oestradiol, samen met FSH, LH en de cyclusdag, meer. De overgang wordt volgens de NHG-Standaard De overgang vastgesteld op klachten en het menstruatiepatroon, niet op een hormoonwaarde. Oestron zegt het meest bij een gerichte vraag, zoals borstvorming bij mannen of de controle van een oestrogeenbehandeling.
Beperkingen
- De cyclusdag: vóór de overgang wisselt de waarde sterk met de cyclus; zonder cyclusdag is de uitslag niet te duiden.
- De pil, hormoontherapie, zwangerschap en borstvoeding veranderen de waarde sterk.
- Bij mannen en vrouwen na de overgang zijn de waarden laag; gewone meetmethoden zijn dan onnauwkeurig en uitslagen verschillen tussen laboratoria.
- Biotinesupplementen kunnen sommige meetmethoden verstoren; stop biotine minstens twee dagen voor de afname.
Hoe vaak komt dit voor
De natuurlijke overgang begint gemiddeld rond 51 jaar; een vervroegde overgang (vóór het 40e jaar) komt bij ongeveer 1 op de 100 vrouwen voor. Borstvorming bij mannen is meestal onschuldig en komt vooral voor in de puberteit, bij overgewicht en op hogere leeftijd. Hoe vaak een afwijkend oestron voorkomt bij mensen zonder klachten, is niet bekend.
Voor wie is dit zinvol
Zegt het meest bij mannen met borstvorming, bij een behandeling met oestrogenen en als aanvulling op oestradiol bij een uitblijvende menstruatie. Bij vrouwen rond de overgang met typische klachten voegt een estronwaarde weinig toe, omdat de waarden in die jaren sterk wisselen. Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Nadelen en risico's
- Zonder afgesproken grenswaarden kan een 'te hoog' of 'te laag' oestron onnodige ongerustheid geven, of worden gezien als reden voor supplementen of hormonen waarvoor geen onderbouwing is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen