Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine B5
De hoeveelheid pantotheenzuur in het bloed; een tekort is zeer zeldzaam en de bloedwaarde is er een matige maat voor.
Alles over deze analyseWat meet dit
Pantotheenzuur (vitamine B5) is een wateroplosbare vitamine. Het lichaam bouwt er co-enzym A mee, een hulpstof die bij heel veel stappen in de stofwisseling nodig is, vooral bij het vrijmaken van energie uit vetzuren en bij de opbouw en afbraak van eiwitten en vetten. Pantotheenzuur zit in vlees, eieren, volkorenproducten, peulvruchten, melk, groente en fruit. Het grootste deel in het bloed zit in de rode bloedcellen als co-enzym A; de test meet meestal het vrije pantotheenzuur in serum of plasma.
- Een zeer zeldzaam tekort aan pantotheenzuur, bijvoorbeeld bij langdurige ernstige ondervoeding
- Een hoge inname via supplementen
Verhoogd
Een hoge waarde komt vrijwel altijd door een supplement of een multivitamine. Het lichaam plast een teveel uit. Er zijn geen ziekten bekend die bij een hoge waarde horen; pas bij doseringen van tientallen grammen per dag kan diarree ontstaan, en zulke hoeveelheden zitten niet in gewone supplementen.
Verlaagd
Een lage waarde komt in Nederland zelden voor. Pantotheenzuur zit in bijna alle voedingsmiddelen, waardoor een tekort vrijwel alleen ontstaat bij langdurige ernstige ondervoeding. Bij een langdurig en ernstig tekort is een branderig of pijnlijk gevoel in de voeten beschreven. Vermoeidheid, stress of een burn-out zijn geen bekende gevolgen van een laag pantotheenzuur; een lage uitslag verklaart die klachten dus niet.
Bij een afwijkende uitslag
Een afwijkende waarde leidt op zichzelf meestal niet tot vervolgonderzoek. Bij aanwijzingen voor ondervoeding kijkt de huisarts naar het eetpatroon, het gewichtsverloop en andere voedingsstoffen, en verwijst zo nodig naar een diëtist.
Betrouwbaarheid
Wat een afwijkende waarde betekent, is weinig onderzocht, ook bij vermoeidheidsklachten. De hoeveelheid in serum volgt vooral de inname van de laatste dagen en is een matige maat voor de voorraad in het lichaam; in onderzoek wordt daarom meestal naar de uitscheiding in urine of naar het gehalte in rode bloedcellen gekeken. Voor pantotheenzuur bestaat geen voedingsnorm, alleen een adequate inname van de Gezondheidsraad, en er is geen afgesproken grens waaronder van een tekort wordt gesproken.
Beperkingen
- Supplementen en multivitamines verhogen de waarde sterk; stop ze ruim voor de afname als je de gewone situatie wilt meten.
- De uitslag volgt de inname van de laatste dagen en zegt weinig over de voorraad in de cellen.
- Pantotheenzuur is niet stabiel in bloed; vertraagd of warm transport verlaagt de gemeten waarde.
- Meetmethoden en referentiewaarden verschillen per laboratorium en zijn niet gestandaardiseerd.
Hoe vaak komt dit voor
Een tekort aan pantotheenzuur is in Nederland zeer zeldzaam, omdat de vitamine in vrijwel alle voedingsmiddelen zit. Er zijn geen Nederlandse cijfers over hoe vaak een lage waarde in het bloed wordt gevonden, omdat er geen bevolkingsonderzoek naar is gedaan.
Voor wie is dit zinvol
Bij volwassenen met gevarieerde voeding voegt de uitslag niets toe. Ook bij langdurige vermoeidheid zegt hij weinig: volgens de richtlijn over chronisch vermoeidheidssyndroom is niet aangetoond dat supplementen die klachten verminderen. Bij langdurige ernstige ondervoeding of bij sondevoeding kijkt een arts naar de voeding als geheel, niet naar deze losse waarde.
Nadelen en risico's
- Een lage waarde zonder klachten kan onnodig ongerust maken of tot onnodig vervolgonderzoek leiden.
- Een lage uitslag kan klachten als vermoeidheid ten onrechte verklaren, waardoor een andere oorzaak later wordt gevonden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen