Metalen, gifstoffen en medicijnen
PFOS
PFOS in bloed laat zien dat je in het verleden bent blootgesteld; het voorspelt geen gezondheidsklachten.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel PFOS (perfluoroctaansulfonaat) er in je bloed zit. PFOS hoort bij de PFAS, een groep door mensen gemaakte stoffen die nauwelijks afbreken en zich in het lichaam ophopen. PFOS werd vroeger onder andere gebruikt in blusschuim en in vlek- en waterwerende lagen op textiel en papier. Het gebruik is in de Europese Unie voor veel toepassingen verboden. Vrijwel iedereen in Nederland heeft een meetbare hoeveelheid PFAS in het bloed, vooral binnengekregen via voedsel en drinkwater.
- Blootstelling aan PFOS in het verleden, via voeding, drinkwater of leefomgeving
- Een hogere blootstelling dan gemiddeld, bijvoorbeeld door werk of door wonen bij een bron van PFAS
Verhoogd
Een hogere waarde betekent dat je in het verleden meer PFOS hebt binnengekregen dan gemiddeld. Dat kan komen door eten uit eigen tuin of eigen kippen in een belast gebied, door vis uit bepaalde wateren, door drinkwater of door werk. Uit de hoogte van de waarde is niet af te leiden of je hierdoor ziek wordt of bent geworden. Er bestaat geen behandeling die PFAS uit het lichaam haalt.
Verlaagd
Een lage waarde betekent dat je minder PFOS hebt binnengekregen dan gemiddeld. Het lichaam heeft PFAS niet nodig, dus een lage uitslag is geen tekort. Vrijwel iedereen heeft een meetbare hoeveelheid, dus een waarde van nul is ongebruikelijk.
Bij een afwijkende uitslag
Er is geen standaard vervolgonderzoek en geen behandeling die de waarde verlaagt. De huisarts zal bij klachten naar andere, behandelbare oorzaken kijken; advies over blootstelling in de eigen omgeving loopt via de GGD.
Betrouwbaarheid
Het RIVM schrijft dat bloedonderzoek naar PFAS laat zien hoeveel PFAS er nu in het bloed zit en dat iemand in het verleden is blootgesteld. Met wat nu bekend is, kan uit een PFAS-waarde in bloed niet worden voorspeld of iemand later gezondheidsklachten krijgt, en kan een bestaande klacht er ook niet aan worden gekoppeld. Voor één persoon zonder klachten zegt een losse waarde daardoor weinig.
Beperkingen
- PFAS verdwijnen heel langzaam uit het lichaam; de uitslag is een optelsom van jaren blootstelling en verandert niet snel.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden die aangeven wanneer een waarde medisch van betekenis is.
- Laboratoria meten verschillende PFAS en gebruiken verschillende methoden; uitslagen van verschillende labs zijn slecht vergelijkbaar.
- Een uitslag voor PFOS zegt niets over de tientallen andere PFAS die niet worden gemeten.
Hoe vaak komt dit voor
PFAS zitten in kleine hoeveelheden in de bodem, het oppervlaktewater en het bloed van vrijwel alle mensen in Nederland. In sommige gebieden is de belasting hoger, bijvoorbeeld rond fabrieken die PFAS gebruikten. Hoeveel mensen daardoor gezondheidsklachten krijgen, is niet bekend.
Voor wie is dit zinvol
Een PFAS-meting zegt vooral iets als gemiddelde van een groep, bijvoorbeeld bewoners rond een bron van PFAS, en weinig over één persoon. Voor één persoon zonder klachten geeft de uitslag geen aanknopingspunt voor behandeling of voor een uitspraak over de gezondheid. Wie zich zorgen maakt over PFAS in de eigen omgeving kan terecht bij de afdeling Milieu en Gezondheid van de GGD.
Nadelen en risico's
- De uitslag kan ongerustheid geven zonder dat er een handeling is die de waarde of het risico verlaagt.
- Een waarde die hoger is dan gemiddeld kan ten onrechte worden gezien als verklaring voor bestaande klachten.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen