Suiker en stofwisseling
Pro-insuline
De voorloper van insuline; een klein deel komt normaal in het bloed, meer bij een overbelaste alvleesklier.
Alles over deze analyseWat meet dit
De bètacellen van de alvleesklier maken eerst pro-insuline, dat door enzymen wordt geknipt in insuline en C-peptide. Normaal komt maar een klein deel als ongeknipte pro-insuline in het bloed. Moet de alvleesklier veel insuline maken, bijvoorbeeld bij insulineresistentie of beginnende diabetes type 2, of werken de bètacellen minder goed, dan komt er naar verhouding meer pro-insuline vrij. Pro-insuline heeft zelf maar een zwakke bloedsuikerverlagende werking.
- Overbelasting van de insulineproducerende cellen bij insulineresistentie of beginnende diabetes type 2
- Oorzaak van een onverklaarde te lage bloedsuiker, samen met insuline, C-peptide en glucose
- Zelden: een insulineproducerend gezwel van de alvleesklier (insulinoom)
Verhoogd
Een verhoogd pro-insuline bij een normale of hoge glucose past bij een alvleesklier die hard moet werken, bijvoorbeeld bij overgewicht, insulineresistentie of beginnende diabetes type 2. Ook niet nuchter zijn, een verminderde nierfunctie en sulfonylureumtabletten verhogen de waarde. Een hoog pro-insuline bij een te lage bloedsuiker kan wijzen op een insulinoom; dat is zeldzaam en wordt in het ziekenhuis verder onderzocht. Klachten geeft een verhoogde waarde zelf niet.
Verlaagd
Een lage waarde is normaal en past bij een goede insulinegevoeligheid. Bij diabetes type 1 of langer bestaande diabetes type 2 is de waarde laag omdat de alvleesklier weinig insuline maakt; dan is ook C-peptide laag en de glucose hoog. Vasten verlaagt de waarde. Een lage waarde op zichzelf zegt weinig.
Voorbereiding
- Eet vanaf 12 uur voor de afname niets meer en drink alleen water.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts beoordeelt een verhoogd pro-insuline samen met glucose, HbA1c, gewicht en nierfunctie; een verhoogde waarde met een normale bloedsuiker leidt meestal niet tot aanvullend onderzoek. Bij herhaalde te lage bloedsuikers zonder verklaring volgt verwijzing naar een internist.
Betrouwbaarheid
Pro-insuline heeft een beperkte voorspellende waarde als losse meting. Er zijn geen afgesproken grenswaarden voor 'te veel' pro-insuline bij mensen zonder klachten, en de meting is niet gestandaardiseerd tussen laboratoria. Voor het opsporen van diabetes zeggen nuchtere glucose en HbA1c meer (NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2). De uitslag zegt het meest bij onderzoek naar een onverklaarde te lage bloedsuiker, waarbij pro-insuline tijdens een lage glucose samen met insuline en C-peptide wordt beoordeeld.
Beperkingen
- Voedingstoestand: nuchter prikken maakt de uitslag vergelijkbaar; na een maaltijd is de waarde hoger.
- Pro-insuline is alleen te duiden met de glucose op hetzelfde moment.
- Meetmethoden verschillen: sommige insulinemetingen reageren ook op pro-insuline, en uitslagen van verschillende laboratoria zijn slecht te vergelijken.
- Een verminderde nierfunctie en sulfonylureumtabletten verhogen de waarde.
Hoe vaak komt dit voor
In 2024 waren bij de huisarts ruim 1,1 miljoen mensen met diabetes type 2 bekend. Hoe vaak een verhoogd pro-insuline voorkomt, is niet vastgelegd. Een insulinoom is zeer zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt het meest bij onderzoek naar een onverklaarde te lage bloedsuiker, samen met insuline, C-peptide en glucose. Bij overgewicht of een vermoeden van diabetes zeggen nuchtere glucose en HbA1c meer, en een pro-insulinewaarde verandert het advies niet. Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Nadelen en risico's
- Zonder afgesproken grenswaarde kan een 'verhoogd' pro-insuline onnodige ongerustheid geven, terwijl het advies niet anders is dan bij overgewicht.
- Een niet-nuchtere afname of een verminderde nierfunctie kan een vals hoge uitslag geven.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen