Bloedbeeld en bloedgroep
Reticulocyten
Het aantal jonge rode bloedcellen; laat zien of het beenmerg genoeg nieuwe rode bloedcellen aanmaakt, vooral bij bloedarmoede.
Alles over deze analyseWat meet dit
Reticulocyten zijn jonge, nog niet helemaal rijpe rode bloedcellen die het beenmerg net heeft afgegeven. Een rode bloedcel leeft ongeveer 120 dagen, dus het beenmerg moet elke dag nieuwe aanmaken. Het aantal reticulocyten laat zien hoe hard het beenmerg op dit moment rode bloedcellen maakt. De uitslag wordt gegeven als percentage van de rode bloedcellen of als aantal per liter bloed.
- Bloedarmoede door bloedverlies of door versnelde afbraak van rode bloedcellen (hemolyse), met een verhoogd aantal
- Bloedarmoede doordat het beenmerg te weinig aanmaakt, bijvoorbeeld door een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, met een laag aantal
- Herstel van de aanmaak na het starten van ijzer, vitamine B12 of foliumzuur
Verhoogd
Een verhoogd aantal reticulocyten betekent dat het beenmerg extra rode bloedcellen aanmaakt. Samen met bloedarmoede past dat bij bloedverlies, bijvoorbeeld na een bloeding of hevige menstruatie, of bij versnelde afbraak van rode bloedcellen (hemolyse), door een erfelijke afwijking, een afweerreactie of sommige medicijnen. Een verhoging zonder bloedarmoede komt ook voor in de weken na het starten van ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, na een bloeddonatie en bij verblijf op grote hoogte. Klachten horen niet bij het aantal zelf, maar bij de oorzaak; bij afbraak van rode bloedcellen kunnen dat moeheid, een gele verkleuring van huid of ogen en donkere urine zijn.
Verlaagd
Een verlaagd aantal reticulocyten betekent dat het beenmerg weinig nieuwe rode bloedcellen maakt. Samen met bloedarmoede past dat meestal bij een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, bij een chronische ziekte of nierziekte (te weinig van het hormoon EPO) of bij een virusinfectie die de aanmaak tijdelijk remt. Ook bestraling, chemotherapie en sommige andere medicijnen verlagen de aanmaak. Zelden: een beenmergaandoening, bijna altijd samen met andere afwijkingen in het bloedbeeld. Zonder bloedarmoede heeft een licht verlaagd aantal meestal geen betekenis.
Bij een afwijkende uitslag
Bij bloedarmoede met een verhoogd aantal reticulocyten zoekt de huisarts naar bloedverlies en kijkt naar het LDH; bij een vermoeden van versnelde afbraak van rode bloedcellen verwijst de huisarts volgens de NHG-Standaard naar een internist-hematoloog. Bij bloedarmoede met een laag aantal kijkt de huisarts naar het ferritine, vitamine B12, foliumzuur en de nierfunctie, en overlegt bij afwijkende witte bloedcellen of bloedplaatjes of een onverklaarde oorzaak met een internist-hematoloog.
Betrouwbaarheid
Het tellen van reticulocyten is nauwkeurig, maar de uitslag is alleen te duiden samen met het hemoglobine en het MCV. De test wordt vooral gebruikt om bij bloedarmoede te onderscheiden of het beenmerg te weinig maakt of dat er te veel verloren gaat, en om het effect van behandeling te volgen. De NHG-Standaard Anemie laat reticulocyten bepalen bij een vermoeden van bloedarmoede door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, en ziet een verhoogd aantal samen met een verhoogd LDH als aanwijzing voor versnelde afbraak van rode bloedcellen. Bij mensen zonder bloedarmoede heeft een licht afwijkend aantal weinig betekenis.
Beperkingen
- Bij bloedarmoede valt het percentage reticulocyten hoger uit dan het werkelijke aantal, omdat er minder rode bloedcellen zijn; het aantal per liter is dan beter te duiden.
- Een bloeding, bloeddonatie of het starten van ijzer, vitamine B12 of foliumzuur in de weken voor de afname verhoogt het aantal.
- Verblijf op grote hoogte of gebruik van EPO verhoogt het aantal; een recente virusinfectie kan het tijdelijk verlagen.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium; de uitslag wordt gegeven als percentage of als aantal per liter.
Hoe vaak komt dit voor
Bloedarmoede wordt in de huisartsenpraktijk bij ongeveer 9 op de 1000 mensen per jaar nieuw vastgesteld, meestal door ijzergebrek, met een normaal of laag aantal reticulocyten. Bloedarmoede door versnelde afbraak van rode bloedcellen, met een hoog aantal, is veel zeldzamer.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij bloedarmoede waarvan de oorzaak niet duidelijk is, bij een vermoeden van versnelde afbraak van rode bloedcellen en om te zien of de aanmaak herstelt na behandeling met ijzer, vitamine B12 of foliumzuur. Voor gezonde mensen zonder bloedarmoede of klachten voegt de test weinig toe.
Nadelen en risico's
- Een licht afwijkend aantal zonder bloedarmoede, bijvoorbeeld na een bloeddonatie of bij sporters, kan onnodige ongerustheid of onnodig vervolgonderzoek geven.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen