Schildklier
Reverse T3
Een niet-werkzame vorm van schildklierhormoon; verandert vooral bij ziekte en vasten en zegt weinig over de schildklier.
Alles over deze analyseWat meet dit
De schildklier maakt vooral thyroxine (T4). In de weefsels zet het lichaam T4 om in het werkzame T3, of in reverse T3 (rT3), een vorm die geen hormoonwerking heeft. Zo regelt het lichaam hoeveel werkzaam hormoon beschikbaar is. Bij ziekte, vasten en sommige medicijnen wordt minder T3 en relatief meer rT3 gemaakt. De test meet de hoeveelheid rT3 in het bloed.
- Veranderde omzetting van schildklierhormoon bij ernstige of langdurige ziekte, vasten of medicijngebruik
- Beperkt: geen aangetoonde waarde voor het opsporen of volgen van een schildklierziekte
Verhoogd
Een verhoogd rT3 is meestal een normale reactie van het lichaam op ziekte, een operatie, vasten, een streng dieet of ondervoeding: het lichaam remt dan de omzetting naar werkzaam T3. Ook medicijnen zoals amiodaron, corticosteroïden en propranolol kunnen die omzetting remmen. Bij een te snel werkende schildklier kan rT3 meestijgen met de andere schildklierhormonen. Een verhoogd rT3 bij een normale TSH en vrij T4 is geen bewijs voor een schildklierziekte of een tekort aan schildklierhormoon in de weefsels.
Verlaagd
Een verlaagd rT3 heeft zelden betekenis. Het kan passen bij een te traag werkende schildklier, omdat er dan minder T4 is om om te zetten, maar TSH en vrij T4 laten dat veel betrouwbaarder zien. Bij een normale TSH en vrij T4 zegt een laag rT3 niets over de schildklier.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts beoordeelt de schildklierwerking met TSH en vrij T4. Zijn die normaal, dan is een afwijkend rT3 geen reden voor verder schildkliervervolg of behandeling.
Betrouwbaarheid
Reverse T3 verandert vooral door ziekte, vasten en medicijnen, en er is niet aangetoond dat de meting iets toevoegt bij het opsporen of volgen van een schildklierziekte, bij mensen met of zonder klachten. De schildklierwerking wordt vastgesteld met TSH en vrij T4 (NHG-Standaard Schildklieraandoeningen), en zelfs vrij T3 is alleen in specifieke gevallen nodig. Een afwijkend rT3 is daarom niet los te duiden.
Beperkingen
- De waarde verandert bij elke ernstige of langdurige ziekte, bij vasten en bij diëten, zonder dat de schildklier ziek is.
- Medicijnen zoals amiodaron, corticosteroïden en bètablokkers (propranolol) beïnvloeden de omzetting van T4.
- Weinig laboratoria meten rT3 en er zijn geen algemeen afgesproken referentiewaarden; uitslagen van verschillende laboratoria zijn niet goed vergelijkbaar.
Hoe vaak komt dit voor
Een te traag werkende schildklier komt in Nederland bij ongeveer 3 tot 4 op de 100 volwassenen voor en een te snel werkende bij ongeveer 1 op de 100, vaker bij vrouwen en op hogere leeftijd. Voor een afwijkend rT3 als op zichzelf staande bevinding zijn geen Nederlandse cijfers bekend.
Voor wie is dit zinvol
Wie klachten heeft die bij een schildklierstoornis kunnen passen, zoals vermoeidheid, heeft meer aan TSH en vrij T4: die laten veel betrouwbaarder zien hoe de schildklier werkt. Reverse T3 kan hooguit aanvullende informatie geven naast die waarden. Bij mensen zonder klachten zegt een afwijkend rT3 weinig, omdat de waarde ook door ziekte, vasten en diëten verandert.
Nadelen en risico's
- Een verhoogd rT3 wordt online vaak uitgelegd als een verborgen schildklierprobleem of als reden voor T3-medicatie; die uitleg is niet onderbouwd en kan tot onnodige ongerustheid of onnodige behandeling leiden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen