Overige analyses
Serotonine
Serotonine in serum, vooral afkomstig uit de bloedplaatjes; zegt niets over serotonine in de hersenen of over je stemming.
Alles over deze analyseWat meet dit
Serotonine is een signaalstof. In de hersenen speelt het een rol bij stemming en slaap, maar het grootste deel van de serotonine in het lichaam wordt gemaakt in de darmwand. In het bloed zit meer dan 90 procent ervan in de bloedplaatjes. Deze analyse meet serotonine in serum: bij het stollen van het bloed geven de bloedplaatjes hun serotonine af. Serotonine uit de hersenen komt nauwelijks in het bloed; de waarde zegt daarom vooral iets over de darm, de voeding en de bloedplaatjes.
- Invloed van serotoninerijke voeding, zoals banaan, ananas, walnoot, tomaat en avocado
- Invloed van medicijnen die op serotonine werken, vooral antidepressiva (SSRI's), die de serotonine in de bloedplaatjes sterk verlagen
- Zelden: een hormoonmakende tumor in de darm of de long (neuro-endocriene tumor) die veel serotonine maakt
Verhoogd
Een verhoogde waarde komt meestal door voeding in de dagen voor de afname, zoals banaan, ananas, walnoot, tomaat, avocado, pruimen of meloen, of door supplementen met 5-HTP of tryptofaan. Ook een hoog aantal bloedplaatjes verhoogt de waarde. Een hoge waarde betekent niet dat er in de hersenen meer serotonine is en zegt niets over je stemming. Zelden: een sterk verhoogde waarde past bij een hormoonmakende tumor in de darm of de long (neuro-endocriene tumor, vroeger carcinoïd); deze losse meting is daar niet voor bedoeld en het vaststellen gebeurt in het ziekenhuis met ander onderzoek.
Verlaagd
Een lage waarde komt het vaakst door antidepressiva zoals SSRI's: die zorgen dat de bloedplaatjes weinig serotonine opnemen, waardoor de waarde in bloed sterk daalt. Ook een laag aantal bloedplaatjes verlaagt de waarde. Een lage waarde betekent niet dat er in de hersenen een tekort is en is geen aanwijzing voor een depressie of een 'serotoninetekort'.
Voorbereiding
- Eet 3 dagen voor de afname geen ananas, aubergine, avocado, bananen, aalbessen, meloen, mirabellen, kruisbessen, tomaten, walnoten of pruimen; die verhogen serotonine.
- Gebruik 2 dagen voor de afname geen paracetamol of aspirine (acetylsalicylzuur). Krijg je die op voorschrift, overleg dan eerst met je arts.
- Gebruik je chloorpromazine of methocarbamol? Stop er niet zelf mee, maar meld het bij de afname.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde kijkt de huisarts eerst naar voeding, supplementen en medicijnen in de dagen voor de afname en herhaalt zo nodig de meting onder de juiste voorwaarden. Blijft de waarde sterk verhoogd, dan kan verwijzing naar een internist volgen voor verder onderzoek.
Betrouwbaarheid
Serotonine in bloed is niet bruikbaar om stemming, depressie, angst of slaap te beoordelen: de hersenen en het bloed hebben elk hun eigen serotonine, die nauwelijks uitwisselen. Volgens de NVKC hangt de uitslag sterk af van voeding, leeftijd, geslacht en meetmethode, en heeft elk laboratorium eigen normaalwaarden. Buiten een specifieke medische vraag van een behandelaar is een uitslag moeilijk te duiden.
Beperkingen
- Voeding: het laboratorium vraagt om 3 dagen vóór de afname geen ananas, aubergine, avocado, banaan, aalbessen, kruisbessen, meloen, mirabellen, pruimen, tomaten of walnoten te eten.
- Medicijnen: antidepressiva (SSRI's) verlagen de waarde sterk. Volgens het laboratorium beïnvloeden onder andere chloorpromazine en methocarbamol de meting, en worden paracetamol en acetylsalicylzuur (aspirine) 2 dagen vooraf afgeraden. Stop niet op eigen houtje met een voorgeschreven medicijn.
- Het bloed moet direct na het stollen worden afgedraaid en het serum ingevroren; gebeurt dat niet, dan verandert de waarde.
- Het aantal bloedplaatjes bepaalt mede de uitslag.
Hoe vaak komt dit voor
Er is geen aandoening die met deze losse test wordt vastgesteld, en daarom is er geen cijfer over hoe vaak een afwijkende uitslag iets betekent. Afwijkende waarden door voeding en medicijnen komen vaak voor; tumoren die veel serotonine maken zijn zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol als een behandelaar om deze bepaling vraagt als aanvulling op ander onderzoek. Niet zinvol om stemming, depressie, angst, slaapproblemen of een vermeend serotoninetekort te beoordelen, of om de werking van antidepressiva of supplementen te controleren: daarover zegt de waarde niets. Wie antidepressiva gebruikt, heeft meestal een lage waarde.
Nadelen en risico's
- Een afwijkende waarde door voeding of medicijnen kan onnodige zorgen en onnodig vervolgonderzoek geven.
- De uitslag kan ten onrechte worden gelezen als maat voor stemming of als reden om supplementen te gebruiken of medicijnen aan te passen.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen