Schildklier
T3
Het werkzame schildklierhormoon, gemeten als totale hoeveelheid; vooral aanvullend bij een vermoeden van een te snelle schildklier.
Alles over deze analyseWat meet dit
Trijoodthyronine (T3) is het werkzame schildklierhormoon. De schildklier maakt er zelf maar een klein deel van; het meeste T3 ontstaat in de weefsels uit T4. Bijna al het T3 in het bloed zit vast aan eiwitten en slechts een heel klein deel is vrij. Deze test meet het totale T3: het gebonden en het vrije deel samen. Daardoor hangt de uitslag ook af van de hoeveelheid bindingseiwitten in het bloed.
- Te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie), ook de vorm waarbij vooral T3 verhoogd is (T3-toxicose)
- Beperkt: aanvullende informatie als TSH en vrij T4 niet passen bij de klachten
Verhoogd
Een verhoogd T3 samen met een verlaagde TSH past bij een te snel werkende schildklier, bijvoorbeeld door de ziekte van Graves of een schildklierknobbel die zelfstandig hormoon maakt. Is vrij T4 daarbij normaal, dan spreekt men van T3-toxicose. Omdat de test ook het gebonden hormoon meet, kan totaal T3 hoger uitvallen zonder dat de schildklier te snel werkt, bijvoorbeeld bij gebruik van de anticonceptiepil of tijdens een zwangerschap, doordat er dan meer bindingseiwit in het bloed is. Ook medicatie met T3 (liothyronine) verhoogt de waarde.
Verlaagd
Een verlaagd T3 is meestal geen schildklierziekte. Bij ziekte, vasten, ondervoeding en op hogere leeftijd zet het lichaam minder T4 om in T3; ook medicijnen zoals amiodaron, propranolol en corticosteroïden remmen die omzetting. Minder bindingseiwit in het bloed, bijvoorbeeld bij ernstige ziekte of een aangeboren variatie, geeft ook een lagere waarde. Bij een te traag werkende schildklier kan T3 laag zijn, maar vaak blijft het lang normaal; TSH en vrij T4 laten dat betrouwbaarder zien.
Voorbereiding
- Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts beoordeelt T3 samen met TSH en vrij T4. Een afwijkend T3 bij een normale TSH wordt meestal niet verder onderzocht of eerst herhaald; bij een verlaagde TSH en een verhoogd T3 volgt onderzoek naar de oorzaak van een te snel werkende schildklier, zoals TSH-receptorantistoffen.
Betrouwbaarheid
TSH en vrij T4 zeggen meer over de schildklierwerking dan T3. Volgens de richtlijn Schildklierfunctiestoornissen voegt (vrij) T3 vooral iets toe bij een onmeetbaar lage TSH met een normaal vrij T4, om een T3-toxicose aan te tonen. Omdat totaal T3 ook het gebonden hormoon meet, hangt de uitslag mede af van de hoeveelheid bindingseiwit. De waarde is alleen te duiden naast TSH en vrij T4.
Beperkingen
- Totaal T3 verandert mee met de hoeveelheid bindingseiwit: hoger bij de anticonceptiepil en zwangerschap, lager bij ernstige ziekte en ondervoeding.
- T3 daalt bij elke ernstige of langdurige ziekte, bij vasten en bij sommige medicijnen, zonder dat de schildklier ziek is.
- Er is geen afgesproken referentie-interval; de normaalwaarden verschillen per laboratorium en per leeftijd.
- Bij een te traag werkende schildklier is T3 lang normaal; de test is daar ongeschikt als eerste of enige bepaling.
Hoe vaak komt dit voor
Een te snel werkende schildklier komt in Nederland bij ongeveer 1 op de 100 volwassenen voor, vaker bij vrouwen. De ziekte van Graves is volgens de NHG-Standaard bij 70 tot 80 op de 100 van hen de oorzaak. Een afwijkend T3 bij een normale TSH komt vaker voor en heeft meestal een andere oorzaak dan een schildklierziekte.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol als aanvulling bij een verdenking op een te snel werkende schildklier, vooral als TSH verlaagd is en vrij T4 normaal. Bij vermoeidheid of andere klachten met een normale TSH voegt T3 weinig toe. Wie de pil gebruikt of zwanger is, moet rekening houden met een hogere uitslag zonder schildklierziekte.
Nadelen en risico's
- Een licht afwijkend totaal T3 door de pil, een zwangerschap of een andere ziekte kan ten onrechte als schildklierprobleem worden gezien.
Bronnen
- NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (M31)
- FMS Richtlijnendatabase: Schildklierfunctiestoornissen, module Biochemische bepalingen
- NVKC, allesovertesten.nl: T3
- NVKC, allesovertesten.nl: TBG
- Thuisarts.nl: Te snel werkende schildklier
- NIVEL Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarprevalentie schildklieraandoeningen in de huisartsenpraktijk
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen