Schildklier
Thyroxine-bindend globuline
Het eiwit dat schildklierhormoon in het bloed vervoert; een afwijkende waarde verandert het vrije, werkzame hormoon niet.
Alles over deze analyseWat meet dit
TBG (thyroxine-bindend globuline) wordt in de lever gemaakt en bindt het grootste deel van de schildklierhormonen T4 en T3 in het bloed. Gebonden hormoon is niet werkzaam; alleen het kleine vrije deel werkt. Verandert de hoeveelheid TBG, dan verandert het totale T4 mee, maar het vrije T4 blijft gelijk en de schildklier werkt normaal. Daarom wordt bij onderzoek naar de schildklierwerking het vrije T4 bepaald.
- Een aangeboren tekort of overschot aan TBG, als verklaring voor een afwijkend totaal T4 bij een normale schildklierwerking
- Invloed van zwangerschap, de pil of oestrogeengebruik op het totale schildklierhormoon
- Bij pasgeborenen: verklaring voor een laag totaal T4 in de hielprikscreening
Verhoogd
Een verhoogd TBG past meestal bij zwangerschap of bij het gebruik van de pil of andere oestrogenen; ook tamoxifen, sommige andere medicijnen en een ontsteking van de lever verhogen de waarde. Soms is een verhoogd TBG aangeboren. Het totale T4 is dan hoger, maar vrij T4 en TSH blijven normaal en er zijn geen klachten.
Verlaagd
Een aangeboren gedeeltelijk of volledig tekort aan TBG komt voor en heeft geen gevolgen voor de gezondheid; het is een variatie van de natuur. Een verlaagde waarde komt verder voor bij gebruik van mannelijke hormonen of anabole middelen en corticosteroïden, bij ernstige ziekte, ondervoeding, leverziekte en eiwitverlies via de nieren of darmen. Het totale T4 is dan lager, maar vrij T4 en TSH blijven normaal.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts beoordeelt TSH en vrij T4. Zijn die normaal, dan heeft een afwijkend TBG geen gevolgen en is verder onderzoek of behandeling niet nodig. Bij een afwijkende TSH of vrij T4 volgt het gewone onderzoek naar een schildklierstoornis.
Betrouwbaarheid
TBG zegt niets over hoe goed de schildklier werkt; die wordt volgens de NHG-Standaard Schildklieraandoeningen vastgesteld met TSH en vrij T4. Volgens de NVKC zegt de uitslag het meest bij pasgeborenen met een laag totaal T4 in de hielprikscreening. Bij volwassenen verklaart een afwijkend TBG hooguit waarom een totaal T4 afwijkt terwijl vrij T4 en TSH normaal zijn. Een afwijkend TBG heeft op zichzelf geen klinische betekenis.
Beperkingen
- Zwangerschap, de pil en andere oestrogenen verhogen de waarde; mannelijke hormonen, anabole middelen en corticosteroïden verlagen haar.
- Ernstige ziekte, ondervoeding, leverziekte en eiwitverlies veranderen de waarde tijdelijk.
- Referentiewaarden hangen af van leeftijd en geslacht en verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Een gedeeltelijk tekort aan TBG komt volgens de NVKC bij ongeveer 1 op de 200 mensen voor en een volledig tekort bij ongeveer 1 op de 2500; beide geven geen klachten. Schildklieraandoeningen zelf komen vaker voor: een te traag werkende schildklier bij ongeveer 3 tot 4 op de 100 volwassenen.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt het meest als verklaring voor een onverwacht afwijkend totaal T4 bij een normale TSH en vrij T4, en bij pasgeborenen met een laag totaal T4 in de hielprik. Bij klachten die bij een schildklierstoornis passen, zeggen TSH en vrij T4 meer. Bij mensen zonder klachten zegt een losse waarde weinig.
Nadelen en risico's
- Een afwijkend TBG, of een daardoor afwijkend totaal T4, kan ten onrechte worden gelezen als een schildklierprobleem, terwijl het vrije, werkzame hormoon normaal is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen