Soa
Trichomonas vaginalis PCR (swab)
PCR-test op erfelijk materiaal van de parasiet Trichomonas vaginalis in een zelf afgenomen vaginale swab; toont een actuele infectie aan.
Wat meet dit
Trichomonas vaginalis is een eencellige parasiet die via seks wordt overgedragen en een ontsteking van de vagina of de plasbuis kan geven (trichomoniasis). De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de parasiet in materiaal dat je zelf met een wattenstaafje (swab) diep uit de vagina afneemt. Bij vrouwen blijft de infectie zonder behandeling vaak maanden tot jaren bestaan, met of zonder klachten.
- Een actuele trichomonasinfectie van de vagina, ook als die geen klachten geeft
- Een mogelijke oorzaak van jeuk, meer of anders ruikende afscheiding, of een rode en pijnlijke vagina
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er erfelijk materiaal van Trichomonas vaginalis is gevonden, wat past bij een actuele infectie. Ongeveer de helft van de vrouwen en de meeste mannen hebben er geen klachten van. Trichomonas is niet gevaarlijk en is met een antibioticum meestal snel te genezen; volgens de LCI-richtlijn geneest meer dan 90 procent. Bij zwangeren hangt trichomonas samen met te vroeg breken van de vliezen en vroeggeboorte. De huidige sekspartner(s) worden ook behandeld, ook als ze geen klachten hebben.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er in de vaginale swab geen trichomonas is gevonden. Thuisarts adviseert zonder klachten te testen vanaf 4 weken na het laatste risicocontact; binnen die tijd kan een infectie nog gemist worden. Andere oorzaken van veranderde afscheiding, zoals bacteriële vaginose of een schimmelinfectie, meet deze test niet.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag schrijft de huisarts meestal een antibioticum voor en worden de huidige sekspartners ook behandeld. De LCI-richtlijn adviseert daarbij een volledig soa-onderzoek en tot een week na de behandeling geen seks. Trichomonas is niet meldingsplichtig.
Betrouwbaarheid
PCR (NAAT) heeft volgens de LCI-richtlijn het microscopisch onderzoek vervangen als meest aangewezen test voor trichomonas, vanwege een hogere gevoeligheid en specificiteit. Op eerstestraalsurine bij mannen en een zelf afgenomen diep vaginale swab is de gevoeligheid iets lager dan op een uitstrijk die een arts afneemt. Het erfelijk materiaal van de parasiet blijft na behandeling 3 tot 4 weken aantoonbaar. Bij een kleine kans op trichomonas, zoals bij mensen zonder klachten, is een positieve uitslag vaker onterecht.
Beperkingen
- Minder dan 4 weken na het risicocontact kan de test een infectie missen.
- Bij zelfafname kan te weinig materiaal op de swab komen, bijvoorbeeld als die niet ver genoeg of te kort is ingebracht; dat kan een onterecht negatieve uitslag geven.
- Een zelf afgenomen vaginale swab is iets minder gevoelig dan een uitstrijk van de baarmoedermond die een arts afneemt.
- Tot 3 à 4 weken na een behandeling kan de test positief zijn door resten erfelijk materiaal.
Hoe vaak komt dit voor
Trichomonas komt in Nederland weinig voor. Huisartsen stelden de diagnose in 2020 bij ongeveer 0,3 per 1000 patiënten; bij de Centra Seksuele Gezondheid, die alleen op indicatie testen, werd trichomonas in 2022 vastgesteld bij 64 vrouwen, 11 heteroseksuele mannen en 7 mannen die seks hebben met mannen. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt het meest bij vrouwen (en andere mensen met een vagina) met klachten zoals jeuk, meer of anders ruikende afscheiding, of een rode, pijnlijke vagina, en als een sekspartner trichomonas heeft. Bij vrouwen zonder klachten is de kans op trichomonas klein.
Nadelen en risico's
- Bij testen zonder klachten, als de kans op trichomonas klein is, is een positieve uitslag vaker onterecht; dat kan tot onnodige behandeling van jezelf en je partner leiden.
- Testen binnen 4 weken na een risicocontact kan ten onrechte geruststellen.
Bronnen
- RIVM-LCI-richtlijn Trichomonas vaginalis (2024, diagnostiek vastgesteld oktober 2024)
- NHG-Standaard Het soa-consult (M82), testindicatie trichomonas gecontroleerd via de LCI-richtlijn en Thuisarts
- Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), module B2 Fluor vaginalis en vaginitis
- Thuisarts.nl: Ik heb trichomonas
- Thuisarts.nl: Ik wil een soa-test doen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen