Soa
Ureaplasma urealyticum PCR (swab)
PCR-test op Ureaplasma urealyticum in een vaginale swab; komt vaak zonder klachten voor, dus een positieve uitslag zegt weinig.
Wat meet dit
Ureaplasma urealyticum is een kleine bacterie zonder celwand die bij veel gezonde mensen in de geslachtsorganen voorkomt zonder klachten te geven (dragerschap). De bacterie wordt bij volwassenen meestal via seks overgedragen, maar wordt niet tot de soa's gerekend. Bij een klein deel van de mannen met een plasbuisontsteking kan een grote hoeveelheid van deze bacterie mogelijk een rol spelen. De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de bacterie in een zelf afgenomen vaginale swab en zegt niet of de bacterie klachten geeft.
- Aanwezigheid van Ureaplasma urealyticum in de vagina; meestal gaat het om dragerschap zonder klachten
Positief
Een positieve uitslag betekent dat de bacterie aanwezig is. Dat komt vaak voor bij mensen zonder klachten en betekent meestal geen ziekte. Volgens een standpunt van de Europese soa-richtlijnredactie (IUSTI, 2018) is Ureaplasma urealyticum bij mannen met een plasbuisontsteking in 40 tot 80 procent van de gevallen alleen een meeliftende drager en niet de oorzaak; bij vrouwen is er geen goed bewijs dat de bacterie ontstekingen of onvruchtbaarheid veroorzaakt. Behandeling van een positieve uitslag zonder klachten is volgens dit standpunt niet nodig; de bacterie is ook moeilijk blijvend weg te krijgen.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat de bacterie niet is gevonden. Omdat Ureaplasma urealyticum ook bij gezonde mensen voorkomt en geen bewezen ziekteverwekker is, heeft een negatieve uitslag weinig betekenis voor je gezondheid. Klachten van de vagina worden met deze uitslag niet verklaard of uitgesloten; daarvoor zijn tests op onder meer chlamydia, gonorroe, trichomonas en bacteriële vaginose bedoeld.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag zonder klachten is volgens de Europese aanbeveling geen behandeling of controle nodig. Bij klachten zoekt de huisarts eerst naar andere oorzaken, zoals chlamydia, gonorroe, Mycoplasma genitalium of trichomonas; alleen bij mannen met een plasbuisontsteking en een grote hoeveelheid Ureaplasma urealyticum kan behandeling worden overwogen, al is het bewijs daarvoor zwak. Ureaplasma is niet meldingsplichtig.
Betrouwbaarheid
De PCR toont de bacterie betrouwbaar aan, maar een positieve uitslag maakt geen onderscheid tussen dragerschap en een infectie die klachten geeft. Ureaplasma urealyticum is geen bewezen ziekteverwekker: het bewijs dat deze bacterie een plasbuisontsteking of andere klachten veroorzaakt, is onvoldoende. Daardoor zegt een positieve uitslag weinig, zowel bij mensen zonder klachten als bij de meeste mensen met klachten.
Beperkingen
- Een positieve uitslag zegt niet of de bacterie klachten veroorzaakt; ook veel vrouwen zonder klachten dragen de bacterie.
- Bij vrouwen hangt de hoeveelheid bacterie samen met bacteriële vaginose en met echte soa's, die zelf de oorzaak van klachten kunnen zijn.
- Behandeling met antibiotica haalt de bacterie vaak niet blijvend weg, en verdwijnen van de bacterie hangt niet sterk samen met verdwijnen van klachten.
- Bij zelfafname kan te weinig materiaal op de swab komen, bijvoorbeeld als die niet ver genoeg of te kort is ingebracht; dat kan een onterecht negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
Hoe vaak Ureaplasma urealyticum in Nederland voorkomt, is niet bekend, omdat er niet standaard op wordt getest. In internationaal onderzoek met PCR werd de bacterie gevonden bij naar schatting 5 tot 15 procent van de mannen van 16 tot 44 jaar en bij 5 tot 20 procent van de seksueel actieve vrouwen die niet zwanger waren. Dragerschap komt vaker voor op jongere leeftijd en na een nieuwe sekspartner.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag verklaart klachten meestal niet, omdat de bacterie ook bij veel gezonde mensen voorkomt. Klachten van de vagina passen vaker bij bacteriële vaginose, chlamydia, gonorroe of trichomonas. Voor vragen over zwangerschap of vruchtbaarheid is dit onderzoek niet geschikt.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag kan leiden tot onnodige behandeling met antibiotica, met kans op bijwerkingen en op resistentie bij deze bacterie en bij andere bacteriën, waaronder verwekkers van echte soa's.
- Een positieve uitslag kan ten onrechte het idee geven dat je een soa hebt, met ongerustheid of spanningen in een relatie als gevolg.
Bronnen
- Horner e.a. Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and Ureaplasma urealyticum in men and women? Standpunt van de European STI Guidelines Editorial Board (IUSTI), J Eur Acad Dermatol Venereol 2018
- Multidisciplinaire Richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), module B1 Urethritis
- Thuisarts.nl: Ik wil een soa-test doen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen