Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine A
De hoeveelheid vitamine A (retinol) in het bloed; bij slechte vetopname of een vermoeden van te veel vitamine A.
Alles over deze analyseWat meet dit
Vitamine A is nodig voor het zien in het donker, de groei, een gezonde huid en slijmvliezen en de afweer. Het zit als retinol in lever, vis, boter en eidooier en wordt in Nederland toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten; het lichaam maakt het ook uit bètacaroteen in groente en fruit. Vitamine A lost op in vet, wordt samen met vet in de darm opgenomen en vooral in de lever opgeslagen. De test meet retinol in het bloed.
- Vitamine A-tekort door slechte vetopname, bijvoorbeeld bij een ziekte van de alvleesklier, lever of darm of na een maagverkleining
- Te veel vitamine A door supplementen of veel lever, wat vooral tijdens de zwangerschap schadelijk kan zijn
Verhoogd
Een verhoogd vitamine A komt meestal door supplementen met vitamine A of door veel lever en leverproducten; bètacaroteen uit groente en fruit geeft geen vergiftiging. Langdurig te veel vitamine A kan klachten geven zoals hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, haaruitval en een droge huid en slijmvliezen. Tijdens de zwangerschap kan te veel vitamine A het ongeboren kind schaden; het veilige niveau is dan 3000 microgram per dag. Een licht verhoogde waarde kan ook voorkomen bij een verminderde nierfunctie, zonder te hoge inname.
Verlaagd
Een verlaagd vitamine A kan passen bij een tekort. In Nederland is een tekort zeldzaam; het komt vooral voor bij slechte vetopname (ziekten van alvleesklier, lever of darm, na een maagverkleining), bij overmatig alcoholgebruik en bij een eetstoornis. Het eerste teken van een langdurig tekort is nachtblindheid; verder kunnen een droge, schilferige huid, dof haar en een verminderde weerstand ontstaan. Tijdens een infectie of ontsteking kan de waarde tijdelijk dalen zonder dat de voorraad in de lever op is.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verlaagde waarde zoekt de huisarts naar een oorzaak van slechte opname, zoals een ziekte van lever, alvleesklier of darm, en overlegt zo nodig met een internist of MDL-arts. Bij een verhoogde waarde vraagt de huisarts naar supplementen en leverproducten en adviseert meestal daarmee te stoppen.
Betrouwbaarheid
Een duidelijk verlaagde of sterk verhoogde waarde is goed te duiden, maar de waarde in het bloed blijft lang normaal omdat de lever een grote voorraad heeft; een licht afwijkende waarde zegt daardoor weinig over de voorraad. Bij mensen zonder klachten of risicofactoren is een tekort zeldzaam. De test wordt vooral gebruikt bij aandoeningen met slechte vetopname en bij een vermoeden van te hoge inname.
Beperkingen
- Een infectie of ontsteking kan de waarde tijdelijk verlagen.
- Een leverziekte kan de waarde verlagen en een verminderde nierfunctie kan hem verhogen, los van de inname.
- Vitamine A is gevoelig voor licht; het monster moet donker worden bewaard.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Een vitamine A-tekort is in Nederland zeldzaam. Volgens het Voedingscentrum krijgt een groot deel van de Nederlanders minder vitamine A binnen dan wordt aanbevolen, maar dat lijkt in de algemene bevolking niet tot klachten te leiden. Wereldwijd is een tekort vooral in ontwikkelingslanden een belangrijke oorzaak van blindheid bij kinderen.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij aandoeningen met slechte vetopname, zoals ziekten van de alvleesklier, lever of darm, na een maagverkleining, bij ernstige ondervoeding of een eetstoornis, en bij klachten als nachtblindheid. Ook zinvol bij een vermoeden van te hoge inname door supplementen. Bij een kinderwens of zwangerschap is meten meestal niet nodig: dan geldt het voedingsadvies om geen lever te eten, leverproducten te beperken en geen supplementen met vitamine A te gebruiken. Bij gezonde mensen zonder klachten zegt een licht afwijkende uitslag weinig.
Nadelen en risico's
- Een licht verlaagde waarde tijdens of kort na een infectie kan ten onrechte als tekort worden gezien.
- Op eigen initiatief supplementen met vitamine A nemen na een lage uitslag kan tot te veel vitamine A leiden, wat vooral bij een (mogelijke) zwangerschap schadelijk is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen