Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine H (Biotine)
De hoeveelheid biotine in het bloed; een tekort is zeldzaam, maar een hoge dosis verstoort veel andere bloedtesten.
Alles over deze analyseWat meet dit
Biotine (vitamine B8, ook vitamine H genoemd) is een wateroplosbare vitamine. Het is een hulpstof voor een groep enzymen (de carboxylases) die nodig zijn om energie uit eten vrij te maken en om vetzuren op te bouwen. Biotine draagt ook bij aan het behoud van een normale huid en normaal haar en aan de werking van het zenuwstelsel. Het zit vooral in eieren, lever, melk, noten en pinda's, en darmbacteriën maken er ook een deel van.
- Een zeldzaam tekort aan biotine, bijvoorbeeld bij het langdurig eten van veel rauwe eieren
- Een hoge inname via supplementen, wat van belang is omdat biotine andere laboratoriumbepalingen kan verstoren
- Zelden: een aangeboren enzymtekort (biotinidasedeficiëntie), dat in Nederland via de hielprik wordt opgespoord
Verhoogd
Een hoge waarde komt vrijwel altijd door een supplement. Haar- en nagelsupplementen bevatten vaak enkele milligrammen biotine per tablet, honderden keren meer dan de dagelijkse behoefte. Een teveel plas je uit en geeft geen klachten. Het belangrijkste gevolg van een hoge waarde is niet de gezondheid maar het laboratorium: veel bepalingen gebruiken de binding tussen biotine en streptavidine, en een hoge biotinespiegel kan die uitslagen te hoog of juist te laag maken. Dat speelt onder andere bij schildklierbepalingen en bij troponine, de hartmarker.
Verlaagd
Een lage waarde komt in Nederland zelden voor, omdat biotine in veel voedingsmiddelen zit en ook in de darm wordt gemaakt. Een tekort is vooral beschreven bij het langdurig eten van veel rauwe eiwitten van eieren: die bevatten avidine, dat biotine bindt. Ook langdurige sondevoeding zonder toevoeging, langdurig gebruik van bepaalde anti-epileptica en overmatig alcoholgebruik kunnen de waarde verlagen. Klachten die bij een echt tekort horen zijn huidafwijkingen rond ogen, neus en mond, haaruitval, bloedarmoede en somberheid. Dunner haar of brekende nagels zonder andere klachten wijzen meestal niet op een biotinetekort.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een hoge waarde en onverwachte andere uitslagen laat de huisarts die uitslagen meestal opnieuw bepalen nadat het biotinesupplement enkele dagen is gestopt, soms op een ander apparaat. Bij een lage waarde met huid-, haar- of zenuwklachten kijkt de huisarts naar het eetpatroon en naar andere oorzaken van die klachten.
Betrouwbaarheid
Als maat voor de vitaminestatus is de bepaling weinig onderzocht en zijn er geen afgesproken grenswaarden. De uitslag zegt vooral iets als ándere uitslagen niet kloppen: bij een ongebruikelijke combinatie van schildklierwaarden moet volgens de richtlijn Schildklierfunctiestoornissen aan verstoring van de meting worden gedacht, en een hoge biotinespiegel is dan een mogelijke verklaring. Diezelfde richtlijn meldt dat de verstoring door biotine op de gangbare platforms sinds ongeveer 2021 grotendeels is opgelost, maar dat geldt niet voor elke meetmethode.
Beperkingen
- Biotine in hoge dosering (haar- en nagelsupplementen, sommige multivitamines) kan andere immunoassays verstoren, onder andere schildklierbepalingen (TSH en vrij T4), troponine en verschillende hormonen; afhankelijk van de methode wordt de uitslag te hoog of te laag. Stop hoge doses biotine daarom minstens twee dagen voor de afname.
- Ook de biotinemeting zelf wordt door een supplement sterk verhoogd; de uitslag zegt dan alleen iets over de inname van de laatste dagen.
- Darmbacteriën maken biotine, waardoor de bloedwaarde niet eenvoudig de inname of de voorraad weerspiegelt.
- Meetmethoden en referentiewaarden verschillen per laboratorium en zijn niet gestandaardiseerd.
Hoe vaak komt dit voor
Een biotinetekort door voeding komt in Nederland vrijwel niet voor. De aangeboren vorm, biotinidasedeficiëntie, is zeldzaam: er worden gemiddeld 2 tot 4 kinderen per jaar mee geboren, en die worden via de hielprik opgespoord en direct behandeld. Hoe vaak een verhoogde waarde door supplementen voorkomt, is niet geregistreerd, maar biotine zit in veel vrij verkrijgbare haar- en nagelsupplementen.
Voor wie is dit zinvol
Bij volwassenen met gevarieerde voeding voegt de uitslag weinig toe; een tekort is zeldzaam en haar- of nagelklachten hebben meestal een andere oorzaak. De bepaling kan wel zinvol zijn als andere laboratoriumuitslagen onverwacht afwijken en er een vermoeden bestaat dat een biotinesupplement die uitslagen verstoort. Voor pasgeborenen loopt de opsporing van biotinidasedeficiëntie via de hielprik, niet via deze bepaling.
Nadelen en risico's
- Een hoge biotinespiegel kan andere uitslagen vertekenen en zo tot een verkeerde conclusie leiden, bijvoorbeeld over de schildklier.
- Een licht verlaagde waarde kan haar- of nagelklachten ten onrechte verklaren, waardoor een andere oorzaak later wordt gevonden.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen