Vitaminen, mineralen en aminozuren
Vitamine K2
De hoeveelheid vitamine K2 in het bloed; een enkele waarde zegt weinig over de vitamine K-status.
Alles over deze analyseWat meet dit
Vitamine K2 is de verzamelnaam voor de menachinonen, aangeduid als MK-4 tot en met MK-14. Ze verschillen in de lengte van hun staart en daarmee in hoe lang ze in het bloed blijven. MK-4 maakt het lichaam zelf uit vitamine K1; de langere vormen worden vooral door darmbacteriën gemaakt en zitten in gefermenteerd voedsel, kaas en eigeel. Net als vitamine K1 helpt vitamine K2 bij het activeren van stollingseiwitten en van eiwitten in het bot en de vaatwand.
- Een lage inname of opname van vitamine K2, bijvoorbeeld bij problemen met de vetopname
- Het effect van een supplement met vitamine K2 op de bloedspiegel
Verhoogd
Een hoge waarde komt vrijwel altijd door een supplement of door voeding kort voor de afname, zoals gefermenteerde producten, kaas of eigeel. Er zijn geen klachten of ziekten bekend die bij een hoge waarde horen; een teveel aan vitamine K is in Nederland niet beschreven als schadelijk. Voor wie een bloedverdunner van het cumarinetype gebruikt, is een supplement met veel vitamine K wel van belang, omdat dat de instelling verstoort.
Verlaagd
Een lage of onmeetbare waarde is bij mensen die geen supplement gebruiken de gewone uitslag: de menachinonen komen in het bloed in zeer kleine hoeveelheden voor en verdwijnen er snel weer uit. Een lage waarde betekent dus niet dat er een tekort in het bot of de vaatwand is. Bij problemen met de opname van vetten uit de darm kan de waarde echt laag zijn. Klachten door een tekort aan vitamine K gaan over bloedingsneiging, en die is beter af te lezen aan de stollingstest (PT of INR).
Bij een afwijkende uitslag
Een afwijkende waarde leidt op zichzelf meestal niet tot vervolgonderzoek. Bij een bloedingsneiging kijkt de huisarts naar de stolling (PT of INR) en naar oorzaken van een slechte vetopname. Bij osteoporose volgt het beleid uit de botdichtheidsmeting en het valrisico, niet uit deze uitslag.
Betrouwbaarheid
De vitamine K-status van het lichaam is slecht af te lezen uit één bloedwaarde, en wat een afwijkende vitamine K2-waarde betekent, is weinig onderzocht. De concentraties zijn zeer laag, schommelen sterk met de voeding en met de vorm (MK-4 verdwijnt binnen uren, MK-7 blijft veel langer), en er is geen afgesproken grenswaarde. Of extra vitamine K botbreuken voorkomt, is onvoldoende aangetoond; de richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie adviseert daarom geen vitamine K-supplementen, ook niet bij een lage bloedwaarde.
Beperkingen
- De uitslag hangt sterk af van de voeding en van eventuele supplementen in de dagen en uren voor de afname.
- De verschillende vormen (MK-4, MK-7 en langere menachinonen) blijven verschillend lang in het bloed; welke vormen het laboratorium meerekent, verschilt per methode.
- Bloedverdunners van het cumarinetype (acenocoumarol, fenprocoumon) blokkeren de werking van vitamine K en niet de spiegel; een normale uitslag zegt dan niets over de stolling, en extra vitamine K verstoort juist de instelling van deze medicijnen.
- Er zijn geen gestandaardiseerde referentiewaarden; laboratoria gebruiken eigen methoden en grenzen.
Hoe vaak komt dit voor
Een aangetoond tekort aan vitamine K is bij volwassenen in Nederland zeldzaam. Hoe vaak een lage vitamine K2-waarde in het bloed voorkomt, is niet bekend, omdat er geen afgesproken grenswaarde bestaat en er weinig onderzoek naar is gedaan.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt weinig bij mensen zonder klachten. Ook bij osteoporose of een verhoogd risico op botbreuken verandert de uitslag weinig: dat extra vitamine K botbreuken voorkomt, is niet aangetoond. Wie wil weten of de stolling goed werkt, heeft meer aan de protrombinetijd (PT of INR).
Nadelen en risico's
- Een lage uitslag kan onnodig ongerust maken, terwijl een lage waarde bij mensen zonder supplement juist gewoon is.
- Een lage uitslag kan leiden tot het kopen van supplementen waarvan het nut voor botten niet is aangetoond, en die bij gebruik van een cumarine-bloedverdunner gevaarlijk zijn.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen