Infecties
Zika-virus IgM
Antistoffen die kunnen wijzen op een recente infectie met het zikavirus; lastig te duiden door kruisreactie met dengue.
Alles over deze analyseWat meet dit
Het zikavirus wordt overgebracht door een mug en komt voor in delen van Midden- en Zuid-Amerika, het Caribisch gebied, Azië en Afrika. Bij een infectie maakt het afweersysteem eerst IgM-antistoffen (afweereiwitten), die na enkele weken tot maanden weer verdwijnen. IgM is daarom een aanwijzing voor een recente infectie. Volgens de LCI-richtlijn is serologie pas zinvol vanaf ongeveer zes dagen na het begin van de klachten; in de eerste week is een PCR op bloed de aangewezen test, en in urine is het virus tot ongeveer dertig dagen aantoonbaar.
- Een mogelijk recente infectie met het zikavirus, meestal na een verblijf in een gebied waar het virus voorkomt
Positief
Er zijn IgM-antistoffen gevonden die passen bij een recente infectie met het zikavirus. Een positieve uitslag is op zichzelf geen bewijs: het zikavirus lijkt sterk op andere virussen uit dezelfde familie, zoals dengue en gelekoortsvirus, en ook een vaccinatie tegen gele koorts of een eerdere denguebesmetting kan de test positief maken. Volgens de LCI-richtlijn is een neutralisatietest in een gespecialiseerd laboratorium nodig om de diagnose te bevestigen. Een zika-infectie verloopt bij ongeveer 75 tot 80 van de 100 mensen zonder klachten; wie klachten krijgt, heeft meestal lichte koorts, huiduitslag, rode ogen en pijn in gewrichten en spieren, gedurende twee tot zeven dagen.
Negatief
Er zijn geen IgM-antistoffen gevonden. Dat maakt een recente zika-infectie minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit: in de eerste dagen na het begin van de klachten is IgM vaak nog niet aantoonbaar, en volgens de LCI-richtlijn sluit een negatieve uitslag een infectie niet uit. Bij klachten in de eerste week na terugkeer is een PCR op bloed of urine de aangewezen test. Na enkele maanden verdwijnt IgM weer, ook als er wel een infectie is geweest.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag wordt in een gespecialiseerd laboratorium een neutralisatietest gedaan om onderscheid te maken met dengue en andere verwante virussen; bij klachten in de eerste week wordt daarnaast een PCR op bloed en urine gedaan. Bij een zwangerschap volgt verwijzing naar de gynaecoloog voor extra echo's. Er is geen behandeling tegen het virus zelf. Zika is meldingsplichtig (groep C) in een aantal situaties: bij zwangerschap, bij complicaties zoals het syndroom van Guillain-Barré of een aangeboren afwijking, en bij ziekenhuisopname binnen vier weken na het begin van de infectie.
Betrouwbaarheid
Volgens de LCI-richtlijn Zikavirusinfectie is serologie moeilijk te duiden door kruisreactie met andere virussen uit de flavivirusfamilie, zoals dengue en gelekoortsvirus. Een positief resultaat moet worden bevestigd met een neutralisatietest; een negatief resultaat sluit een infectie niet uit. In de eerste week na het begin van de klachten geeft een PCR op bloed en urine een duidelijker antwoord. De test is bedoeld voor mensen met klachten of een specifieke vraag na een reis, niet als algemene controle.
Beperkingen
- Kruisreactie met dengue, gelekoortsvirus en andere verwante virussen, ook na een vaccinatie tegen gele koorts, kan een onterecht positieve uitslag geven.
- In de eerste dagen na het begin van de klachten is IgM vaak nog negatief.
- IgM verdwijnt na enkele weken tot maanden; daarna zegt een negatieve uitslag niets over een eerdere infectie.
- De uitslag zegt niet wanneer de besmetting heeft plaatsgevonden, wat juist rond een zwangerschap belangrijk is.
Hoe vaak komt dit voor
Het zikavirus wordt in Europees Nederland niet overgebracht, omdat de mug die het virus verspreidt hier niet voorkomt; besmettingen worden opgelopen tijdens reizen. In Caribisch Nederland was er in 2016 en 2017 een uitbraak. Sinds november 2016 werd bij veertien zwangeren in Nederland een zika-infectie vastgesteld, met één kind met een te kleine schedel en één geval van het syndroom van Guillain-Barré.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt het meest bij klachten die passen bij zika (koorts, huiduitslag, rode ogen, gewrichtspijn) na verblijf in een gebied waar het virus voorkomt, en bij een zwangerschap of kinderwens na zo'n verblijf. Bij mensen zonder klachten en zonder zwangerschapsvraag is de uitslag lastig te duiden en komen onterecht positieve uitslagen door kruisreactie relatief vaak voor.
Nadelen en risico's
- Een onterecht positieve uitslag door kruisreactie met dengue of een gelekoortsvaccinatie kan veel ongerustheid geven, zeker bij een zwangerschap of kinderwens.
- Een negatieve uitslag kan ten onrechte geruststellen, omdat IgM vroeg in de infectie nog kan ontbreken en na enkele maanden weer verdwijnt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen