Uitleg

Cannabis-screening (THC): wat wordt er gemeten?

De analyse zoekt in urine naar afbraakstoffen van THC, de belangrijkste werkzame stof in cannabis (wiet en hasj), vooral naar THC-carbonzuur (THC-COOH). Het laboratorium gebruikt een immunoassay: een snelle meting met antistoffen die op de afbraakstof reageren. De afkapgrens (cut-off) is 20 µg/l: ligt de concentratie daarboven, dan is de uitslag positief. Omdat de antistoffen ook op verwante stoffen kunnen reageren, is een positieve uitslag voorlopig tot hij met een andere methode is bevestigd.

Wat kan het signaleren?

Gebruik van cannabis in de afgelopen dagen tot weken, door roken, verdampen of eten

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er afbraakstoffen van THC in de urine zitten boven de afkapgrens. Volgens het Trimbos-instituut is cannabis in urine 5 tot 30 dagen na gebruik aantoonbaar: de meeste mensen testen ongeveer 5 dagen positief na één joint, bij dagelijks gebruik kan dat langer dan 30 dagen zijn. De uitslag zegt niet wanneer, hoeveel of hoe vaak er is gebruikt, en ook niet of iemand op het moment van de test onder invloed was. Medicinale cannabis en CBD-producten waarin te veel THC zit, geven ook een positieve uitslag, en volgens het Trimbos-instituut kan het maagmiddel pantoprazol een fout-positieve uitslag geven. Een positieve screening is een voorlopige uitslag; pas een bevestiging met een andere methode, zoals GC-MS, maakt hem zeker.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen afbraakstoffen van THC zijn gevonden boven de afkapgrens. Dat sluit gebruik niet volledig uit: vlak na gebruik kan de uitslag nog negatief zijn, en na weinig of eenmalig gebruik langer geleden of in verdunde urine kan de waarde onder de grens blijven. Veel drinken verlaagt de concentratie in de urine. Synthetische cannabinoïden worden met deze test niet gevonden.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag die gevolgen kan hebben, laat het laboratorium de uitslag bevestigen met een tweede analysemethode, zoals de GC-MS-meting van THC-COOH in urine. De huisarts kijkt daarna naar de context: hoeveelheid, frequentie, klachten en eventuele wens om te minderen of te stoppen, en verwijst zo nodig naar de verslavingszorg.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De test zegt iets over gebruik in de afgelopen dagen tot weken, niet over de gezondheid of over de mate van gebruik, en niet of iemand op dit moment onder invloed is. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode, omdat een positieve uitslag vergaande gevolgen kan hebben; voor juridische doeleinden is dat een bevestiging met massaspectrometrie (GC-MS of LC-MS).

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Een screeningstest kan een fout-positieve uitslag geven; bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
De aantoonbaarheid verschilt sterk per persoon en hangt af van hoeveel, hoe vaak en op welke manier er is gebruikt.
Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
De test meet afbraakstoffen en niet het effect: iemand kan positief testen zonder onder invloed te zijn.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij een medische vraag, bijvoorbeeld in de verslavingszorg of bij onbegrepen klachten waarbij cannabisgebruik een rol kan spelen, of voor wie het eigen gebruik wil volgen. Wie zich zorgen maakt over het eigen gebruik heeft meer aan hulp bij minderen of stoppen dan aan een test.

Hoe vaak komt het voor?

In 2025 had 7,1 procent van de volwassenen in Nederland in het afgelopen jaar cannabis gebruikt. Bijna 1,5 procent gebruikte (bijna) elke dag cannabis.

Trimbos-instituut, cijfers en trends cannabis 2025

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag kan lang na het laatste gebruik nog optreden en daardoor een verkeerd beeld geven van recent gebruik.
Een uitslag zonder bevestigingstest kan onterecht als bewijs worden gebruikt.

Laten testen