Alles over de vitamine D3-waarde

Op je bloeduitslag staat een vitamine D3 waarde, meestal als getal in nmol/l. Wat zegt dat getal over je voorraad, en wanneer is het te laag of juist te hoog? Het antwoord is minder eenduidig dan je misschien verwacht, want richtlijnen en laboratoria hanteren niet overal dezelfde grenzen. Je uitslag krijgt pas echt betekenis naast je leeftijd en het seizoen waarin je bent geprikt. BloedCheckup legt uit hoe je de waarde plaatst en waar de verschillen vandaan komen.

Wat is vitamine D3?

Vitamine D3, ook wel cholecalciferol genoemd, is de vorm van vitamine D die je huid zelf aanmaakt onder invloed van zonlicht. Een kleiner deel haal je uit voeding, vooral uit vette vis en eieren. Vitamine D helpt je lichaam calcium en fosfaat uit je voeding op te nemen, wat nodig is voor sterke botten en goed werkende spieren.

Bij een bloedtest meet het laboratorium niet vitamine D3 zelf, maar 25-hydroxyvitamine D. Dat is de stof die je lever van vitamine D maakt en die langer in je bloed blijft. Daardoor geeft deze meting een goed beeld van je voorraad over de afgelopen weken.

Wat is een goede vitamine D3-waarde?

Een goede vitamine D3-waarde ligt volgens de Gezondheidsraad boven 30 nmol/l, en voor mensen van 70 jaar en ouder boven 50 nmol/l. Veel laboratoria hanteren een hogere minimumwaarde van 50 nmol/l en noemen 75 nmol/l of meer als streefwaarde. Er bestaat dus geen grens die voor iedereen hetzelfde betekent. Kijk daarom altijd naar de referentiewaarde op je eigen uitslag, want die hoort bij het laboratorium dat je bloed heeft onderzocht. De tabel helpt je de uitslag te plaatsen.

Hoe komt het dat grenswaarden verschillen?

De grenzen verschillen omdat ze iets anders beschrijven. De Gezondheidsraad kijkt naar de waarde waaronder het risico op problemen met je botten toeneemt, en komt zo uit op 30 nmol/l voor volwassenen tot 70 jaar. Laboratoria en Europese deskundigen gaan vaak uit van 50 nmol/l als minimum en 75 nmol/l als streefwaarde.

Op websites van supplementenmerken lees je soms nog hogere 'optimale' waarden van 80 nmol/l of meer. Voor die hogere streefwaarden is het wetenschappelijke bewijs minder eenduidig. Een waarde tussen 30 en 50 nmol/l kan daardoor bij het ene laboratorium als voldoende gelden en bij het andere als laag.

Wat betekent een lage vitamine D3-waarde?

Een lage vitamine D3-waarde betekent dat je voorraad kleiner is dan wenselijk, maar het is op zichzelf geen diagnose. In Nederland komt een lage waarde vooral aan het eind van de winter vaak voor, omdat de zon dan te zwak is om voldoende vitamine D aan te maken.

Het Voedingscentrum adviseert een aantal groepen daarom het hele jaar extra vitamine D, onder wie jonge kinderen, zwangere vrouwen, vrouwen van 50 tot 70 jaar, mensen met een donkere huidskleur, mensen die weinig buiten komen en iedereen vanaf 70 jaar. Bespreek een duidelijk verlaagde uitslag met je arts, zodat jullie samen naar de oorzaak en een passende aanpak kunnen kijken.

Wat betekent een hoge vitamine D3-waarde?

Een hoge vitamine D3-waarde ontstaat bijna altijd door het langdurig slikken van hooggedoseerde supplementen. Via zonlicht krijg je niet te veel binnen, omdat je huid de aanmaak zelf afremt. Een waarde die ruim boven de streefwaarde ligt, is meestal geen reden tot zorg.

Pas bij zeer hoge waarden, vaak genoemd vanaf 250 nmol/l, kan vitamine D de hoeveelheid calcium in je bloed te veel laten stijgen. Voor volwassenen geldt 100 microgram per dag als veilige bovengrens voor de inname via supplementen en voeding samen. Zie je een opvallend hoge uitslag, overleg dan met je arts voordat je doorgaat met je supplement.

Wat beïnvloedt je uitslag?

Je vitamine D3-waarde is geen vast getal. Hij schommelt door het jaar heen en hangt samen met je leefstijl. Houd daar rekening mee als je een uitslag bekijkt of twee metingen met elkaar vergelijkt.

Seizoen en moment van prikken

Na de zomer is je voorraad doorgaans het grootst en aan het eind van de winter het kleinst. Een meting in maart valt daardoor vaak lager uit dan dezelfde meting in september. Wil je het effect van een aanpassing volgen, bijvoorbeeld een supplement, vergelijk dan bij voorkeur metingen uit hetzelfde seizoen. Dan weet je of het verschil door je aanpak komt en niet alleen door de zon. Ook de zomer zelf maakt uit: na een zomer met veel tijd buiten ligt je waarde doorgaans hoger dan na een zomer die je grotendeels binnen doorbracht.

Supplementen en je huid

Slik je vitamine D, dan zie je dat meestal na een aantal weken terug in je uitslag. Hoe snel je waarde stijgt, verschilt per persoon. Ook je huid speelt mee: een donkere huid maakt bij dezelfde hoeveelheid zon minder vitamine D aan. Met het ouder worden neemt dat vermogen af, en wie weinig buiten komt of bedekkende kleding draagt, bouwt minder voorraad op. Daarom kan een lage waarde bij de ene persoon een heel andere achtergrond hebben dan bij de andere.

Hoe laat je je vitamine D3-waarde testen?

Je vitamine D3-waarde laat je bij BloedCheckup meten zonder eerst een afspraak bij de huisarts te maken, zoals met een vitamine bloedtest of vitamine thuistest. Het laboratorium bepaalt daarbij je 25-hydroxyvitamine D.

• Zelf aanvragen: je bestelt de vitamine D3-test online, een verwijzing heb je niet nodig.

• Prikpunt of vingerprik thuis: je laat bloed afnemen bij een van de meer dan 1.000 prikpunten in Nederland, of je kiest voor de vitamine D3-thuistest met een vingerprik.

• Onderzocht in een erkend lab: je bloed gaat naar een van de ISO-gecertificeerde laboratoria waarmee we werken, dezelfde als die ziekenhuizen en huisartsen gebruiken.

• Uitslag in nmol/l met referentiewaarde: je krijgt je uitslag digitaal, zodat je hem direct naast de grenzen uit deze blog kunt leggen.

Voor een losse vitamine D-meting hoef je meestal niet nuchter te zijn. Laat je in dezelfde afname ook andere waarden bepalen? Dan lees je in je instructies of dat wel nodig is. Wil je later een nieuwe meting vergelijken met deze? Plan die dan in hetzelfde seizoen. Hoe aanvragen en afnemen precies gaan, lees je op de pagina over hoe het werkt.

Bronnen

• Gezondheidsraad – Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine D (2012)

• Voedingscentrum – Vitamine D

• Thuisarts.nl (NHG) – Heb ik extra vitamine D nodig?

• EFSA – Upper intake levels reviewed for vitamin D