Ontsteking en afweer
ACE
Een enzym dat bij sarcoïdose vaak verhoogd is; ondersteunt de diagnose en het volgen van die ziekte.
Alles over deze analyseWat meet dit
ACE (angiotensine-converterend enzym) zet in het lichaam angiotensine I om in angiotensine II, een stof die de bloedvaten vernauwt en de bloeddruk verhoogt. Het enzym zit vooral in de bloedvaten van de longen. Bij sarcoïdose ontstaan in organen kleine ontstekingsknobbeltjes (granulomen) waarvan de cellen extra ACE maken, waardoor de waarde in het bloed stijgt. Hoe hoger de ziekteactiviteit en hoe meer granulomen, hoe hoger de waarde meestal.
- Sarcoïdose, een ontstekingsziekte met granulomen, meestal in longen en lymfeklieren
- Het beloop van sarcoïdose: of de ziekte actief is of reageert op behandeling
Verhoogd
Een verhoogde waarde kan passen bij sarcoïdose. Klachten die daarbij horen zijn vermoeidheid, koorts, gewichtsverlies, nachtzweten, kortademigheid, droge hoest, gewrichtspijn, gezwollen lymfeklieren en oogklachten. Een verhoogde waarde komt ook voor zonder sarcoïdose: bij jongeren onder de twintig is ACE van nature hoger, en ook een te snel werkende schildklier, diabetes, roken, overmatig alcoholgebruik en een leverziekte kunnen de waarde verhogen.
Verlaagd
Een lage waarde komt het vaakst door ACE-remmers, bloeddrukverlagers zoals enalapril, lisinopril en perindopril; die remmen het enzym en geven vaak een zeer lage uitslag. Ook een te traag werkende schildklier kan de waarde verlagen. Een lage waarde geeft zelf geen klachten. Een normale of lage waarde sluit sarcoïdose niet uit.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde met passende klachten laat de huisarts meestal een longfoto maken en verwijst bij een vermoeden van sarcoïdose naar een longarts. Bij een licht verhoogde waarde zonder klachten volgt meestal geen vervolg, of een herhaling na enige tijd.
Betrouwbaarheid
Een verhoogd ACE is niet voldoende om de diagnose sarcoïdose te stellen en een normaal ACE sluit de ziekte niet uit: volgens de NVKC heeft ongeveer 15 op de 100 mensen met sarcoïdose een normale waarde. Ook bij andere longziekten die op sarcoïdose lijken, zoals tuberculose en longfibrose, is ACE vaak normaal. De uitslag zegt vooral iets bij klachten die bij sarcoïdose passen, samen met een longfoto, longfunctieonderzoek en soms andere bloedwaarden, en bij het volgen van een bekende sarcoïdose. Bij mensen zonder klachten zegt een licht verhoogde waarde weinig.
Beperkingen
- ACE-remmers (bloeddrukverlagers zoals enalapril, lisinopril en perindopril) verlagen de waarde sterk; de uitslag is dan niet te gebruiken.
- Bij jongeren onder de twintig is de waarde van nature hoger.
- Een erfelijke variatie in het ACE-gen bepaalt deels hoe hoog iemands waarde is; de normale spreiding tussen mensen is groot.
- Referentiewaarden verschillen per laboratorium en per meetmethode.
Hoe vaak komt dit voor
Sarcoïdose is een zeldzame ziekte; in Nederland heeft naar schatting ongeveer 1 tot 2 op de 10.000 mensen de ziekte, meestal tussen de 20 en 40 jaar. Bij een deel van de mensen verdwijnt de ziekte vanzelf binnen enkele jaren.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt vooral iets bij klachten die bij sarcoïdose passen, zoals langdurige vermoeidheid met kortademigheid, droge hoest, gezwollen lymfeklieren, oogontsteking of een bijzondere huiduitslag, en bij het volgen van een bekende sarcoïdose. Bij mensen zonder klachten zegt een licht afwijkende waarde weinig. Bij gebruik van een ACE-remmer is de uitslag niet te duiden.
Nadelen en risico's
- Een licht verhoogde waarde zonder klachten kan onnodig ongerust maken of tot onnodig vervolgonderzoek, zoals een longfoto, leiden.
- Een normale waarde kan ten onrechte geruststellen, omdat sarcoïdose ook met een normaal ACE voorkomt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen