Darm
Alfa-1-Antitrypsine
Een bloedeiwit in de ontlasting; een maat voor eiwitverlies via de darmwand, gebruikt in het ziekenhuis bij een specifieke vraag.
Alles over deze analyseWat meet dit
Alfa-1-antitrypsine is een eiwit uit de lever dat in het bloed circuleert. In de darm wordt het nauwelijks afgebroken. Als bloedeiwitten door een beschadigde of ontstoken darmwand in de darm lekken, komt alfa-1-antitrypsine in de ontlasting terecht. Volgens de NVKC zit het bij gezonde mensen niet in de ontlasting; de hoeveelheid is een maat voor eiwitverlies via de darm.
- Eiwitverlies via de darm (eiwitverliezende darmziekte), bijvoorbeeld bij een chronische darmontsteking zoals de ziekte van Crohn
Verhoogd
Een verhoogde waarde betekent dat er eiwit uit het bloed via de darmwand verloren gaat. Dat kan passen bij een chronische darmontsteking zoals de ziekte van Crohn, bij coeliakie, bij een darminfectie of bij een afvoerprobleem van lymfevocht uit de darm. Klachten die erbij passen zijn langdurige diarree, afvallen en vocht vasthouden (dikke enkels) door een laag eiwitgehalte in het bloed. Bloed in de ontlasting, ook menstruatiebloed, verhoogt de waarde zonder dat er sprake is van eiwitverlies.
Verlaagd
Een lage of niet aantoonbare waarde is de gewone uitslag en betekent dat er geen meetbaar eiwitverlies via de darm is. Een lage waarde in de ontlasting zegt niets over een erfelijk tekort aan alfa-1-antitrypsine; dat wordt in het bloed gemeten.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende uitslag zonder klachten is meestal geen vervolg nodig. Bij darmklachten kan de huisarts calprotectine in de ontlasting en bloedonderzoek aanvragen, en bij aanwijzingen voor een chronische darmontsteking verwijzen naar de MDL-arts.
Betrouwbaarheid
Alfa-1-antitrypsine in de ontlasting wordt volgens de NVKC gebruikt als maat voor eiwitverlies via de darm, vooral in het ziekenhuis bij onverklaard gewichtsverlies en een laag eiwitgehalte in het bloed. Hoe vaak een verhoogde waarde voorkomt bij mensen zonder klachten, en wat die dan betekent, is niet goed onderzocht. Een verhoogde waarde zegt niet welke darmaandoening de oorzaak is.
Beperkingen
- Bloed bij de ontlasting, ook menstruatiebloed of bloed van aambeien, verhoogt de waarde.
- Eén portie ontlasting is minder betrouwbaar dan ontlasting die over meer dagen is verzameld.
- Meetmethoden en afkapwaarden verschillen per laboratorium.
Hoe vaak komt dit voor
Darmklachten komen veel voor: het prikkelbaredarmsyndroom heeft volgens de richtlijn ongeveer 4 op de 100 volwassenen in Nederland. Chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn veel zeldzamer; de richtlijn geeft daarvoor geen Nederlands cijfer. Hoe vaak een afwijkende uitslag van deze markers voorkomt bij mensen zonder klachten, is niet bekend.
Voor wie is dit zinvol
Bij mensen zonder klachten zegt een afwijkende uitslag weinig, omdat de betekenis niet vaststaat en een voorbijgaande infectie of een pijnstiller de waarde kan verhogen. Bij langdurige diarree of buikklachten gebruikt de huisarts calprotectine in de ontlasting om een chronische darmontsteking uit te sluiten, en een bloedtest bij een vermoeden van coeliakie. Bij bloed bij de ontlasting, onbedoeld afvallen, nachtelijke diarree of nieuwe darmklachten na je 50e is dit onderzoek geen vervanging voor een bezoek aan de huisarts.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen