Allergie en intolerantie
IgE antilichamen amandel
Antistoffen tegen amandeleiwit; laat zien of het afweersysteem gevoelig is voor amandel, niet of je er klachten van krijgt.
Alles over deze analyseWat meet dit
Amandel is het zaad van de amandelboom, een familielid van perzik en pruim. Amandel zit in veel producten, zoals marsepein, amandelspijs, bitterkoekjes, gebak, muesli en amandeldrank, en soms in cosmetica; op de verpakking van voedingsmiddelen moet amandel als allergeen worden vermeld. Deze test meet in het bloed de hoeveelheid IgE-antistoffen tegen de eiwitten uit amandel, in kU/l. Het lichaam maakt zulke antistoffen pas nadat het eerder met het allergeen in aanraking is geweest; dat heet sensibilisatie.
- Sensibilisatie voor amandel: het lichaam heeft IgE-antistoffen tegen amandel aangemaakt
- Steun bij het uitzoeken van een vermoeden van allergie voor amandel, samen met het verhaal over de klachten
- Mogelijke verklaring voor jeuk of een branderig gevoel in mond of keel na het eten van amandel bij mensen met hooikoorts door berkenpollen
Verhoogd
Een waarde boven de afkapgrens betekent dat je IgE-antistoffen tegen amandel hebt: sensibilisatie. Dat is niet hetzelfde als een allergie. Bij mensen met hooikoorts door berkenpollen kan een positieve uitslag ook komen door een kruisreactie, met vooral jeuk of een branderig gevoel in mond of keel; volgens Stichting Voedselallergie verloopt een notenallergie die samenhangt met berkenpollen meestal milder. Bij noten raadt de FMS-richtlijn bij zulke mondklachten na een kleine hoeveelheid toch verder onderzoek aan, omdat een grotere hoeveelheid een ernstige reactie kan geven en mondklachten daar het begin van kunnen zijn. Wie op één notensoort reageert, reageert vaak ook op andere noten. De hoogte van de waarde zegt weinig over hoe ernstig een reactie zou verlopen.
Verlaagd
Een waarde onder de afkapgrens betekent dat er geen IgE-antistoffen tegen dit allergeen zijn gevonden. Een allergie voor dit allergeen die via IgE loopt, is dan een stuk minder waarschijnlijk, al is die niet helemaal uitgesloten. Klachten kunnen ook komen door een ander allergeen dat niet is getest, of een niet-allergische oorzaak hebben.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts kijkt vooral naar het verhaal: welke klachten, wanneer en waar ze optreden en na contact met wat. Bij een positieve uitslag met passende klachten volgen meestal adviezen om contact met het allergeen te beperken en zo nodig medicijnen. Bij een ernstige reactie, bij twijfel of bij klachten die daarmee niet onder controle komen, kan verwijzing naar een allergoloog, kinderarts, kno-arts of longarts volgen.
Betrouwbaarheid
Een positieve IgE-uitslag toont sensibilisatie aan, geen allergie: hij zegt alleen dat er antistoffen zijn, niet dat je er klachten van krijgt. De FMS-richtlijn Allergie van de bovenste luchtwegen zegt dit letterlijk en raadt aan een test op losse allergenen te kiezen op basis van het verhaal over de klachten; voor voedselallergie noemt de FMS-richtlijn Voedselprovocatie het verhaal over de klachten de hoeksteen van de diagnostiek en een voedselprovocatie in het ziekenhuis de gouden standaard. De uitslag zegt daarom alleen iets als hij past bij wanneer, waar en na contact met wat je klachten krijgt. Een positieve uitslag zonder klachten wordt niet behandeld.
Beperkingen
- Sensibilisatie zonder klachten komt veel voor; de uitslag is alleen te duiden samen met het verhaal over de klachten.
- Verwante allergenen kunnen elkaars antistoffen herkennen (kruisreactie), bijvoorbeeld pollen en noten of fruit; een positieve uitslag betekent dan niet dat juist dit allergeen de klachten geeft.
- De test meet alle eiwitten uit de allergeenbron samen; onderzoek naar losse eiwitten (componenten) kan bij twijfel meer zeggen.
- Laboratoria gebruiken verschillende meetmethoden en afkapwaarden; uitslagen van verschillende labs zijn niet één op één te vergelijken.
Hoe vaak komt dit voor
Volgens Stichting Voedselallergie heeft 1 tot 2 op de 100 mensen in Nederland een allergie voor noten, zowel kinderen als volwassenen; hazelnoot en walnoot staan daarbij bovenaan. Noten kunnen ernstige reacties geven. Wie op één notensoort reageert, reageert vaak ook op andere noten. Allergie voor amandel komt minder vaak voor dan allergie voor hazelnoot of walnoot.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een duidelijke reactie kort na het eten van amandel of een product met amandel, zoals marsepein, of bij mondklachten na een kleine hoeveelheid amandel. Wie bij hooikoorts al vaker grotere hoeveelheden amandel heeft gegeten met alleen lichte jeuk in de mond, heeft volgens de FMS-richtlijn vrijwel zeker een kruisreactie en meestal geen verder onderzoek nodig. Bij mensen die amandel gewoon eten zonder klachten voegt de test niets toe.
Bronnen
- NVKC, allesovertesten.nl: Allergie (RAST)
- FMS Richtlijnendatabase: Allergie van de bovenste luchtwegen, module Aanvullende diagnostiek
- FMS Richtlijnendatabase: Voedselprovocatie, module Plaatsbepaling diagnostiek voedselallergie
- Thuisarts.nl: Ik heb allergie
- NHG-Standaard Voedselovergevoeligheid en coeliakie (M47)
- Stichting Voedselallergie: Noten
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen