Schildklier
Anti-TPO
Antistoffen tegen een schildkliereiwit; kunnen wijzen op een auto-immuunziekte van de schildklier, zoals de ziekte van Hashimoto.
Alles over deze analyseWat meet dit
Thyreoperoxidase (TPO) is een enzym in de schildklier dat nodig is om schildklierhormoon te maken. Bij een auto-immuunziekte van de schildklier maakt het afweersysteem antistoffen tegen dit eigen eiwit: anti-TPO. De test meet hoeveel van die antistoffen in het bloed zitten. De antistoffen zeggen iets over de oorzaak van een schildklierprobleem, niet over hoe goed de schildklier op dit moment werkt; dat laten TSH en vrij T4 zien.
- Auto-immuunziekte van de schildklier, vooral de ziekte van Hashimoto (chronische schildklierontsteking, de meest voorkomende oorzaak van een te traag werkende schildklier)
- Verhoogde kans om later een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) te krijgen, bij een nog normale schildklierwerking
Verhoogd
Een verhoogd anti-TPO past bij een auto-immuunreactie tegen de schildklier. Bij een te traag werkende schildklier is de ziekte van Hashimoto dan de meest waarschijnlijke oorzaak, maar volgens de NHG-Standaard is anti-TPO daarvoor niet bewijzend. Anti-TPO komt ook voor bij mensen met een normaal werkende schildklier, bij een tijdelijke schildklierontsteking, bij de ziekte van Graves (te snel werkende schildklier) en licht verhoogd bij andere auto-immuunziekten zoals diabetes type 1 of reuma. Wie anti-TPO heeft en een normale schildklierwerking, heeft een grotere kans om later een te trage schildklier te krijgen; de NHG noemt voor vrouwen een kans van 2 tot 3 op de 100 per jaar. De hoogte van de waarde zegt niet hoe ernstig de ziekte is.
Verlaagd
Een lage of niet-aantoonbare waarde is normaal. Een auto-immuunziekte van de schildklier is dan minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten. Een te traag of te snel werkende schildklier kan ook zonder anti-TPO voorkomen, bijvoorbeeld na een operatie, door medicijnen of door een schildklierknobbel.
Voorbereiding
- Slik je biotine (vitamine B8, vaak in haar- en nagelsupplementen)? Stop daar minstens 2 dagen voor de afname mee, bij een hoge dosis 4 dagen.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogd anti-TPO beoordeelt de huisarts eerst TSH en vrij T4. Is de schildklierwerking normaal, dan is meestal geen behandeling nodig en kan de huisarts de TSH bij klachten opnieuw laten bepalen. Bij een zwangerschap of zwangerschapswens overlegt de huisarts bij een afwijkende schildklierwerking met de internist.
Betrouwbaarheid
Anti-TPO is geen test voor de schildklierwerking: een schildklierstoornis wordt vastgesteld met TSH en vrij T4. Volgens de NHG-Standaard heeft anti-TPO onvoldoende onderscheidend vermogen om de oorzaak van een te trage schildklier vast te stellen, en verandert de uitslag de behandeling meestal niet. De waarde weegt wel de kans op een toekomstige te trage schildklier.
Beperkingen
- Ook gezonde mensen zonder schildklierklachten kunnen kleine hoeveelheden anti-TPO hebben.
- Referentiewaarden en afkapwaarden verschillen per laboratorium en meetmethode; vergelijk alleen uitslagen van hetzelfde laboratorium.
- Een licht verhoogde waarde is niet specifiek en komt ook voor bij andere auto-immuunziekten.
Hoe vaak komt dit voor
Een te traag werkende schildklier komt in Nederland bij ongeveer 3 tot 4 op de 100 volwassenen voor, vaker bij vrouwen en op hogere leeftijd. Bij ruim 90 op de 100 mensen met een te trage schildklier zonder duidelijke andere oorzaak gaat het volgens de NHG-Standaard om de ziekte van Hashimoto. Hoeveel mensen zonder klachten anti-TPO hebben, noemt de standaard niet.
Voor wie is dit zinvol
Aanvullende informatie bij een eerder vastgestelde afwijkende TSH, of bij een vergrote schildklier, om te zien of een auto-immuunziekte de oorzaak kan zijn. Ook relevant voor vrouwen met een kinderwens of zwangerschap bij een (subklinisch) afwijkende schildklierwerking. Bij klachten die op de schildklier wijzen is TSH de eerste test; anti-TPO los daarvan zegt weinig over hoe de schildklier nu werkt.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag bij een normale schildklierwerking kan onrust geven, terwijl er zonder afwijkende TSH geen behandeling nodig is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen