Infecties
Antistreptolysine titer
Antistoffen tegen een gifstof van de groep A-streptokok; laat zien of je die bacterie in de afgelopen maanden hebt gehad.
Alles over deze analyseWat meet dit
De groep A-streptokok is de bacterie achter keelontsteking, roodvonk en krentenbaard. Hij maakt streptolysine O, een stof die rode bloedcellen kapot maakt. Het afweersysteem maakt daartegen antistoffen; die zijn in het bloed te meten. Het laboratorium rapporteert de uitslag als titer: hoe ver het bloed verdund kan worden en toch nog reageert. Een hogere titer betekent meer antistoffen.
- Een doorgemaakte infectie met de groep A-streptokok in de voorgaande weken tot maanden
- Ondersteuning bij een vermoeden van acuut reuma (acute reumatische koorts), een zeldzame nasleep van zo'n infectie
- Ondersteuning bij een vermoeden van een nierontsteking na een streptokokkeninfectie
Verhoogd
Een verhoogde titer wijst volgens de NVKC op een recente, vaak onbehandelde infectie met de groep A-streptokok. De titer stijgt pas ongeveer een tot drie weken na de infectie, piekt daarna en daalt in de maanden erna langzaam. Een verhoogde waarde zegt dus dat je de bacterie hebt gehad, niet dat je nu een infectie hebt. Bij acuut reuma is de titer ook verhoogd, maar die aandoening is in Nederland zeldzaam; verreweg de meeste mensen met een verhoogde titer hebben gewoon een keelontsteking doorgemaakt. Kinderen en jonge mensen hebben gemiddeld hogere waarden dan ouderen, doordat zij vaker met de bacterie in aanraking komen.
Verlaagd
Een lage of normale titer past bij iemand die de groep A-streptokok niet recent heeft gehad. Helemaal uitgesloten is dat niet: bij een heel vroege infectie is de titer nog niet gestegen, en bij een infectie van de huid, zoals krentenbaard, stijgt de titer vaak minder sterk. Ook wie snel antibiotica kreeg, kan een lagere titer houden. Voor de vraag of je nu een keelontsteking door deze bacterie hebt, is de titer niet de juiste test; daarvoor wordt een kweek of sneltest van de keel gebruikt.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde titer samen met passende klachten herhaalt de arts de bepaling meestal na enkele weken om te zien of de titer stijgt of daalt. Bij een vermoeden van acuut reuma volgt verwijzing naar een kinderarts, internist of cardioloog, onder meer voor een echo van het hart. Bij een vermoeden van nierontsteking worden urine, nierfunctie en bloeddruk gecontroleerd.
Betrouwbaarheid
De AST zegt iets over het verleden, niet over het heden: hij is niet geschikt om een acute keelontsteking aan te tonen. De uitslag zegt vooral iets bij een vermoeden van acuut reuma of van een nierontsteking na een streptokokkeninfectie. Bij mensen zonder klachten is de uitslag lastig te duiden, omdat een verhoogde titer bij gezonde mensen veel voorkomt: streptokokkeninfecties zijn alledaags en de antistoffen blijven maandenlang meetbaar. Eén meting zegt bovendien minder dan twee metingen met enkele weken ertussen, waarbij de arts naar de stijging kijkt.
Beperkingen
- De titer stijgt pas ongeveer een tot drie weken na de infectie; vroeg in de ziekte kan hij nog normaal zijn.
- Na een huidinfectie met de groep A-streptokok, zoals krentenbaard, stijgt de titer vaak minder sterk dan na een keelontsteking.
- De titer blijft maanden verhoogd en zakt langzaam; een verhoogde waarde betekent daarom niet dat de infectie nog actief is.
- Wat als verhoogd geldt hangt af van leeftijd en van het laboratorium; kinderen hebben gemiddeld hogere waarden dan volwassenen.
Hoe vaak komt dit voor
Infecties met de groep A-streptokok zijn alledaags, vooral bij kinderen: keelontsteking, roodvonk en krentenbaard komen elk jaar bij veel mensen voor. De ernstige nasleep waar deze test naar zoekt is in Nederland juist zeldzaam. Acuut reuma is hier zeer ongebruikelijk geworden, en ook nierontsteking na een streptokokkeninfectie komt weinig voor.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een gerichte vraag: gewrichtsklachten, koorts of hartklachten enkele weken na een keelontsteking, of bloed in de urine en vocht vasthouden na een keel- of huidinfectie. Bij een gewone keelpijn nu voegt de bepaling niets toe; daar wordt zo nodig een keelkweek of sneltest voor gebruikt. Bij mensen zonder klachten is de test niet zinvol, omdat een verhoogde titer bij hen meestal alleen een doorgemaakte, onschuldige infectie weerspiegelt.
Nadelen en risico's
- Een verhoogde titer zonder klachten betekent meestal alleen dat je ooit een gewone keelontsteking hebt gehad. Zonder die uitleg kan dat leiden tot onnodige ongerustheid over hart of nieren en tot vervolgonderzoek dat niet nodig is.
- De test is niet geschikt om een acute keelontsteking aan te tonen; een normale uitslag sluit een streptokokkeninfectie op dit moment niet uit.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen