Metalen, gifstoffen en medicijnen
Barbituraten
Een urinetest op barbituraten, een oude groep kalmerende middelen; in Nederland vooral fenobarbital tegen epilepsie.
Alles over deze analyseWat meet dit
Barbituraten zijn kalmerende en slaapverwekkende middelen die vroeger veel werden voorgeschreven. In Nederland worden nu vooral fenobarbital en primidon nog gebruikt, twee medicijnen tegen epilepsie; het lichaam zet primidon om in fenobarbital. Deze screeningstest is een immunoassay die op de groep barbituraten reageert, met een afkapgrens (cut-off) van 200 µg/l. De test zegt niet welk middel er is gebruikt en niet of iemand op dit moment onder invloed is.
- Gebruik van barbituraten, zoals fenobarbital, of van primidon, in de afgelopen dagen tot weken
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er een barbituraat in de urine zit boven de afkapgrens van het laboratorium. Wie fenobarbital of primidon voor epilepsie gebruikt, test terecht positief. Fenobarbital blijft lang in het lichaam: volgens het Farmacotherapeutisch Kompas duurt het 2 tot 6 dagen voordat de helft is verdwenen, zodat de test na het stoppen nog lange tijd positief kan zijn. Een positieve uitslag laat zien dat een stof in het lichaam zit; het is geen diagnose en zegt niets over afhankelijkheid, over de hoeveelheid of over het moment van gebruik.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen barbituraat is gevonden boven de afkapgrens. Kortwerkende barbituraten verdwijnen sneller uit het lichaam dan fenobarbital, waardoor gebruik van enkele dagen geleden gemist kan worden. Andere slaap- en kalmeringsmiddelen, zoals benzodiazepinen, worden met deze test niet gevonden. Verdunde urine door veel drinken kan de waarde onder de grens brengen.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag die gevolgen kan hebben, laat het laboratorium de uitslag bevestigen met een tweede analysemethode die laat zien welk middel er is gebruikt. De huisarts neemt daarna de medicijnen van de afgelopen weken door.
Betrouwbaarheid
De test zegt iets over gebruik in de afgelopen dagen tot weken, niet over de gezondheid of over de mate van gebruik. Omdat barbituraten in Nederland vooral als medicijn tegen epilepsie worden gebruikt, is een uitslag alleen te duiden als bekend is welke medicijnen iemand gebruikt. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode; een bevestigingstest is niet bij deze test inbegrepen. Voor het beoordelen van de dosis fenobarbital is een bloedspiegel nodig, geen urinetest.
Beperkingen
- Een screeningstest kan een fout-positieve uitslag geven; bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
- Fenobarbital en primidon geven een positieve uitslag; fenobarbital kan na het stoppen nog lang aantoonbaar zijn.
- De uitslag zegt niets over de hoogte van de bloedspiegel en is niet geschikt om de dosering van een epilepsiemedicijn te beoordelen.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
Barbituraten worden in Nederland weinig gebruikt. Als medicijn gaat het vooral om fenobarbital en primidon bij epilepsie; recreatief gebruik is zeldzaam.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag, bijvoorbeeld in de verslavingszorg of bij onbegrepen sufheid waarbij een kalmerend middel een rol kan spelen. Bij mensen die fenobarbital of primidon gebruiken, voegt een positieve uitslag weinig toe; voor de dosering is een bloedspiegel nodig.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag door een voorgeschreven epilepsiemedicijn kan ten onrechte als drugsgebruik worden gelezen.
- Een uitslag zonder bevestigingstest kan onterecht als bewijs worden gebruikt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen