Overige analyses
Cocaïne (benzoylecgonine)
Een urinetest op afbraakproducten van cocaïne; laat zien of er de afgelopen dagen cocaïne is gebruikt.
Alles over deze analyseWat meet dit
Cocaïne zelf verdwijnt binnen enkele uren uit het lichaam. Het lichaam breekt cocaïne af tot onder andere benzoylecgonine, dat veel langer in de urine aantoonbaar blijft. Deze screeningstest zoekt naar benzoylecgonine en verwante afbraakproducten. Het laboratorium gebruikt een afkapgrens (cut-off) van 150 µg/l: ligt de concentratie daarboven, dan is de uitslag positief. De test meet niet of iemand op dit moment onder invloed is.
- Gebruik van cocaïne, ook in de vorm van crack, in de afgelopen dagen
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er afbraakproducten van cocaïne in de urine zitten boven de afkapgrens van het laboratorium. Cocaïne is na gebruik meestal ongeveer 2 tot 4 dagen in urine aantoonbaar; volgens het Trimbos-instituut kan dat bij veel en vaak gebruik oplopen tot 1 à 2 weken. Een positieve uitslag zegt niet wanneer, hoeveel of hoe vaak er is gebruikt, en ook niet of iemand op het moment van de test onder invloed was. Ook cocaïne als plaatselijke verdoving bij een medische ingreep aan neus of keel en thee van cocabladeren kunnen een positieve uitslag geven. Een positieve uitslag laat zien dat een stof in het lichaam zit; het is geen diagnose en zegt niets over afhankelijkheid.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen afbraakproducten van cocaïne zijn gevonden boven de afkapgrens. Dat sluit gebruik niet volledig uit: binnen ongeveer een uur na gebruik, of als het gebruik langer dan enkele dagen geleden is, kan de uitslag negatief zijn. Bij eenmalig of weinig gebruik in verdunde urine kan de waarde onder de grens blijven.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag die gevolgen kan hebben, laat het laboratorium de uitslag bevestigen met een tweede analysemethode. De huisarts kijkt daarna naar de context: hoeveelheid, frequentie, klachten en eventuele wens om te minderen of te stoppen, en verwijst zo nodig naar de verslavingszorg.
Betrouwbaarheid
De test zegt iets over gebruik in de afgelopen dagen, niet over de gezondheid of over de mate van gebruik. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode, omdat een positieve uitslag vergaande gevolgen kan hebben; voor juridische doeleinden is dat een bevestiging met massaspectrometrie (GC-MS of LC-MS). Deze test is niet bedoeld voor een keuring of traject van het CBR, een werkgever of justitie: daarvoor gelden eigen eisen aan afname, identiteitscontrole en bevestiging.
Beperkingen
- Een screeningstest kan een fout-positieve uitslag geven; volgens het Trimbos-instituut kan bijvoorbeeld kinine (quinine) bij sommige tests een positieve uitslag geven. Bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
- De aantoonbaarheid verschilt per persoon en hangt af van hoeveel, hoe vaak en hoe recent er is gebruikt; alcohol tegelijk met cocaïne kan het venster verlengen.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
- Medisch gebruik van cocaïne als plaatselijke verdoving en coca-thee geven een positieve uitslag zonder recreatief gebruik.
Hoe vaak komt dit voor
In 2024 had 7,4 procent van de volwassenen in Nederland ooit cocaïne gebruikt, ongeveer een miljoen mensen. In het afgelopen jaar had 2,4 procent cocaïne gebruikt.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag, bijvoorbeeld in de verslavingszorg of bij onbegrepen klachten waarbij cocaïnegebruik een rol kan spelen, of voor wie het eigen gebruik wil volgen. Niet bedoeld voor een keuring of traject van het CBR, een werkgever of justitie: die hebben eigen eisen. Wie zich zorgen maakt over het eigen gebruik heeft meer aan hulp bij minderen of stoppen dan aan een test.
Nadelen en risico's
- Een uitslag zonder bevestigingstest kan onterecht als bewijs worden gebruikt.
- Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen als het gebruik langer dan enkele dagen geleden is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen