Infecties
Hantavirus IgM
Antistoffen die kort na een hantavirusinfectie ontstaan; de belangrijkste test bij plotselinge koorts met nierklachten.
Alles over deze analyseWat meet dit
Hantavirussen (officieel orthohantavirussen) zitten bij muizen en ratten. Mensen raken besmet door het inademen van stofdeeltjes met virus uit uitwerpselen, bijvoorbeeld bij het schoonmaken van een schuur of kelder. In Nederland gaat het bijna altijd om het puumalavirus van de rosse woelmuis. Deze test meet IgM-antistoffen: het type antistof dat het afweersysteem als eerste maakt. Bij de meeste patiënten is het IgM ongeveer tien dagen na het begin van de ziekte positief.
- Een recente hantavirusinfectie bij plotselinge koorts, hoofdpijn, buikpijn en een verminderde nierfunctie
- De mildere Europese vorm nephropathia epidemica, veroorzaakt door het puumalavirus
Positief
Een positieve IgM-uitslag wijst volgens de LCI-richtlijn op een hantavirusinfectie als er ook passende klachten zijn, zoals plotselinge koorts, hoofdpijn, buikpijn, een lage bloeddruk en een verslechterde nierfunctie. De test kan niet goed zeggen om welk hantavirus het gaat, want de verschillende typen reageren sterk op elkaars testen. In Nederland gaat het vrijwel altijd om het puumalavirus; de meeste mensen herstellen daarvan binnen twee tot drie weken.
Negatief
Een negatieve IgM-uitslag sluit een infectie in de eerste ziektedagen niet uit, want bij de meeste patiënten wordt het IgM pas rond de tiende ziektedag positief. Bij een blijvend vermoeden kan de test na enkele dagen tot weken worden herhaald, of kan de arts kijken of de IgG-antistoffen in twee monsters met minstens veertien dagen ertussen duidelijk stijgen. Zonder klachten en zonder contact met knaagdieren of hun uitwerpselen zegt een negatieve uitslag weinig extra.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag en passende klachten beoordeelt de arts de nierfunctie en het aantal bloedplaatjes en verwijst zo nodig naar het ziekenhuis; er bestaat geen specifiek medicijn, de behandeling is ondersteunend. Orthohantavirusinfectie is een meldingsplichtige ziekte uit groep C van de Wet publieke gezondheid en moet binnen één werkdag aan de GGD worden gemeld, waarna bronopsporing volgt.
Betrouwbaarheid
Serologie is volgens de LCI-richtlijn de aangewezen methode voor de diagnostiek van hantavirusinfecties, met immunofluorescentietesten en ELISA's. Hoe vaak de test een infectie mist of ten onrechte positief is, is niet goed vastgelegd. Het grootste probleem is kruisreactiviteit: de verschillende hantavirussen reageren sterk op elkaars testen, zodat de uitslag wel een infectie kan aantonen maar niet betrouwbaar welk virus het was. Bij mensen zonder klachten en zonder blootstelling aan knaagdieren is de kans op deze zeldzame infectie zo klein dat een positieve uitslag vaker onterecht dan terecht is.
Beperkingen
- In de eerste ziektedagen is IgM vaak nog negatief; pas rond de tiende dag is het bij de meeste patiënten positief.
- Er is uitgebreide kruisreactiviteit tussen de verschillende hantavirussen; voor het bepalen van het type is een neutralisatietest in een gespecialiseerd laboratorium nodig.
- IgM kan na de infectie nog maanden aantoonbaar blijven en dan ten onrechte op iets heel recents lijken.
- Ongeveer 90 van de 100 infecties met het puumalavirus verlopen zonder klachten, dus een positieve uitslag hoeft geen ziekte te betekenen.
Hoe vaak komt dit voor
Orthohantavirusinfectie is in Nederland zeldzaam: tussen 2018 en 2023 werden er gemiddeld 31 gevallen per jaar gemeld, met een spreiding van 10 tot 49. Bijna alle gevallen gaan om het puumalavirus en komen uit het oosten en zuidoosten van het land. Bij een landelijk onderzoek in 2006 en 2007 had ongeveer 1,7 op de 100 Nederlanders antistoffen tegen het puumalavirus; in Enschede was dat 3,2 op de 100.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij plotselinge koorts met hoofdpijn, buikpijn en aanwijzingen voor een verminderde nierfunctie, bij iemand die in de weken ervoor in aanraking kan zijn geweest met muizen- of rattenuitwerpselen, bijvoorbeeld bij het schoonmaken van een schuur of kelder of bij werk in bosrijk gebied. Ook bij mensen die tamme ratten of voerratten houden. Niet zinvol als algemene controle bij mensen zonder klachten: de infectie is zeldzaam en een afwijkende uitslag verandert dan het beleid niet.
Nadelen en risico's
- Een positieve uitslag zonder passende klachten kan leiden tot een melding aan de GGD en tot onnodig onderzoek, terwijl de infectie meestal vanzelf overgaat.
- De test kan niet betrouwbaar zeggen om welk hantavirus het gaat, wat verwarring kan geven over hoe ernstig de infectie is.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen