Metalen, gifstoffen en medicijnen
Heroïne (6-acetylmorfine)
Een urinetest op 6-acetylmorfine, dat alleen na heroïnegebruik ontstaat; zegt iets over gebruik in het afgelopen etmaal.
Alles over deze analyseWat meet dit
Heroïne wordt in het lichaam snel omgezet in 6-acetylmorfine (6-MAM) en daarna in morfine. 6-acetylmorfine ontstaat alleen uit heroïne en niet uit maanzaad, codeïne of morfine als medicijn. Daardoor kan deze test heroïnegebruik onderscheiden van andere oorzaken van een positieve opiatentest. Het afbraakproduct verdwijnt wel snel en is maar kort in de urine aantoonbaar.
- Gebruik van heroïne kort geleden, meestal binnen het afgelopen etmaal
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er 6-acetylmorfine in de urine zit boven de grens van het laboratorium. Dat past bij gebruik van heroïne kort voor het opvangen van de urine, meestal binnen het afgelopen etmaal. Ook heroïne die een arts voorschrijft bij de behandeling van een heroïneverslaving geeft een positieve uitslag. Een positieve uitslag laat zien dat een stof in het lichaam zit; het is geen diagnose en zegt niets over afhankelijkheid, over de hoeveelheid of over het moment van gebruik.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen 6-acetylmorfine is gevonden boven de grens van het laboratorium. Omdat de stof snel verdwijnt, sluit dat heroïnegebruik van meer dan ongeveer een dag geleden niet uit. Morfine, het volgende afbraakproduct, blijft langer aantoonbaar: volgens het Trimbos-instituut 2 tot 4 dagen na heroïnegebruik. Verdunde urine door veel drinken kan de waarde onder de grens brengen.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een positieve uitslag die gevolgen kan hebben, laat het laboratorium de uitslag bevestigen met een tweede analysemethode. De huisarts kijkt daarna naar de context: frequentie, klachten en eventuele wens om te stoppen, en verwijst zo nodig naar de verslavingszorg.
Betrouwbaarheid
Een positieve uitslag op 6-acetylmorfine wijst specifieker op heroïne dan een gewone opiatentest, maar het venster is kort, dus een negatieve uitslag zegt weinig. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode; een bevestigingstest is niet bij deze test inbegrepen.
Beperkingen
- 6-acetylmorfine is maar kort aantoonbaar; gebruik van meer dan ongeveer een dag geleden wordt meestal gemist.
- Een screeningstest kan een fout-positieve uitslag geven; bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
- Heroïne die een arts voorschrijft bij de behandeling van een verslaving geeft ook een positieve uitslag.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
Heroïnegebruik komt in Nederland weinig voor: in 2025 had 0,5 procent van de volwassenen ooit heroïne gebruikt. Het gaat vooral om een kleine, vaak oudere groep langdurige gebruikers.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag, bijvoorbeeld in de verslavingszorg, of als een opiatentest positief is en de vraag is of dat door heroïne komt of door maanzaad of een medicijn. Omdat de stof maar kort aantoonbaar is, zegt de test vooral iets als de urine kort na mogelijk gebruik wordt opgevangen.
Nadelen en risico's
- Een negatieve uitslag kan onterecht geruststellen, omdat 6-acetylmorfine maar kort aantoonbaar is.
- Een uitslag zonder bevestigingstest kan onterecht als bewijs worden gebruikt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen