Ontsteking en afweer
hs-CRP
Een extra gevoelige CRP-meting van lichte, sluimerende ontsteking, gebruikt als aanvullende maat voor hart- en vaatrisico.
Alles over deze analyseWat meet dit
hs-CRP (high-sensitivity CRP) meet hetzelfde eiwit als de gewone CRP-test, C-reactief proteïne, maar met een methode die ook zeer lage concentraties nauwkeurig meet. Zulke lage waarden horen bij een lichte, langdurige ontsteking, onder andere in de wand van de bloedvaten. Daarom wordt hs-CRP gebruikt als maat voor het risico op hart- en vaatziekten, niet om een acute infectie op te sporen. Bij een duidelijk verhoogde waarde is er waarschijnlijk een acute ontsteking en zegt de waarde niets over het hart- en vaatrisico.
- Lichte, langdurige (laaggradige) ontsteking die samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten
- Onbedoeld ook acute infecties of ontstekingen, bij een duidelijk verhoogde waarde
Verhoogd
Een licht verhoogde hs-CRP past bij een hoger risico op hart- en vaatziekten, mits er geen andere ontsteking is. De waarde is dan een aanwijzing voor een sluimerende ontsteking in het lichaam, die samenhangt met overgewicht, roken, weinig beweging, slaaptekort, diabetes en ouder worden. Het is een risicomaat, geen ziekte: iemand met een hoge waarde heeft geen klachten van de waarde zelf. Bij een duidelijk verhoogde waarde is er meestal een acute infectie of ontsteking, een recente verwonding of zware inspanning; de meting moet dan na enkele weken worden herhaald.
Verlaagd
Een lage hs-CRP past bij een laag ontstekingsniveau en, samen met andere factoren, bij een lager risico op hart- en vaatziekten. Een lage waarde is geen garantie: de belangrijkste risicofactoren, zoals een hoge bloeddruk, een hoog cholesterol, roken en diabetes, staan los van hs-CRP en wegen zwaarder.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde waarde zonder verklaring herhaalt de huisarts de meting meestal na enkele weken en beoordeelt de gewone risicofactoren; bij een duidelijk verhoogde waarde wordt eerst naar een acute ontsteking gezocht. Op zichzelf leidt een verhoogd hs-CRP volgens de richtlijn niet tot medicatie.
Betrouwbaarheid
hs-CRP is een risicomarker, geen diagnostische test. Een hogere waarde hangt in grote bevolkingsonderzoeken samen met een hoger risico op hart- en vaatziekten, maar de toegevoegde waarde bovenop leeftijd, geslacht, roken, bloeddruk, cholesterol en diabetes is beperkt. Het risico wordt geschat met de risicotabel (SCORE2) op basis van die standaardfactoren; hs-CRP maakt daar geen deel van uit en verandert die schatting meestal niet. Er zijn geen afgesproken afkapwaarden om hs-CRP bij die schatting mee te wegen.
Beperkingen
- Elke infectie, verwonding, operatie, tandvleesontsteking of zware inspanning in de weken voor de afname verhoogt de waarde; de meting moet dan worden herhaald, bij voorkeur twee metingen met minstens twee weken ertussen.
- Overgewicht, roken, de anticonceptiepil en hormoontherapie verhogen hs-CRP; statines en ontstekingsremmers verlagen het.
- De waarde wijst geen plaats van de ontsteking aan en zegt niets over de oorzaak.
- Afkapwaarden voor het hart- en vaatrisico komen uit Amerikaans onderzoek; in Nederland zijn daar geen afspraken over.
Hoe vaak komt dit voor
In 2024 hadden ruim 1,7 miljoen mensen in Nederland een hart- of vaatziekte, meer mannen dan vrouwen, en in dat jaar overleden ruim 38.000 mensen eraan. Een licht verhoogd hs-CRP komt bij een aanzienlijk deel van de gezonde volwassenen voor, vooral bij overgewicht en roken; Nederlandse cijfers daarover zijn er niet.
Voor wie is dit zinvol
Het hart- en vaatrisico wordt vooral bepaald door leeftijd, geslacht, roken, bloeddruk en cholesterol; hs-CRP voegt daar weinig aan toe. De test kan aanvullende informatie geven voor wie zijn ontstekingsniveau wil volgen, bijvoorbeeld bij overgewicht, een zittend leven of intensieve sport, maar verandert de risicoschatting meestal niet. Niet zinvol bij een lopende infectie, kort na een operatie of tijdens een actieve ontstekingsziekte; de waarde is dan niet te duiden.
Nadelen en risico's
- Een verhoogd hs-CRP kan ongerustheid geven over hart en vaten terwijl de waarde de risicoschatting en het beleid meestal niet verandert.
- Een toevallig verhoogde waarde door een onopgemerkte infectie kan ten onrechte als een verhoogd hart- en vaatrisico worden gelezen.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen