Ontsteking en afweer
IgA
De hoeveelheid IgA-afweerstoffen; laat een IgA-tekort zien, wat ook van belang is bij de coeliakietest.
Alles over deze analyseWat meet dit
Immunoglobulinen zijn afweerstoffen (antistoffen) die witte bloedcellen maken om bacteriën, virussen en andere indringers op te ruimen. IgA is de soort die vooral op de slijmvliezen werkt: in neus en keel, luchtwegen, darmen, speeksel en moedermelk. De test meet de totale hoeveelheid IgA in het bloed, dus niet de afweer tegen één bepaalde ziekteverwekker. Bij jonge kinderen is de waarde lager dan bij volwassenen.
- IgA-deficiëntie (te weinig IgA), vaak zonder klachten
- Een fout-negatieve coeliakietest: de standaardtest gebruikt IgA-antistoffen, die bij IgA-tekort ontbreken
- Een bredere afweerstoornis, als ook IgG en IgM verlaagd zijn
- Zelden: een aandoening waarbij één groep afweercellen te veel van één soort immunoglobuline maakt (M-proteïne)
Verhoogd
Een licht verhoogd IgA komt vaak voor tijdens of kort na een infectie en is dan meestal onschuldig. Ook langdurige ontstekingen, auto-immuunziekten en leverziekten kunnen de hoeveelheid immunoglobulinen verhogen. De verhoogde waarde geeft zelf geen klachten; eventuele klachten horen bij de oorzaak. Zelden past een sterk verhoogde waarde bij een aandoening waarbij één groep afweercellen te veel van één soort immunoglobuline maakt (een M-proteïne); dat wordt met eiwitelektroforese verder uitgezocht.
Verlaagd
Een verlaagd of niet-aantoonbaar IgA (IgA-deficiëntie) geeft vaak geen klachten en wordt soms toevallig ontdekt, bijvoorbeeld bij het aanmelden als bloeddonor. Andere mensen hebben juist vaker infecties van neusbijholten, oren, longen, darmen of urinewegen. Bij een IgA-tekort kan de gewone coeliakietest ten onrechte negatief uitvallen, omdat die op IgA-antistoffen berust. Bij kinderen onder de 4 jaar kan een lage waarde normaal zijn, omdat het lichaam IgA dan nog niet goed aanmaakt. Sommige mensen met IgA-deficiëntie kunnen ernstig ziek worden van bloed of bloedproducten; het is voor artsen belangrijk dat te weten.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verlaagd IgA bepaalt de huisarts meestal ook IgG en IgM en, bij een vraag naar coeliakie, IgG-antistoffen tegen transglutaminase. Bij herhaalde of ernstige infecties volgt verwijzing naar een internist, immunoloog of kinderarts. Een sterk verhoogde waarde zonder duidelijke oorzaak wordt meestal nader onderzocht met eiwitelektroforese.
Betrouwbaarheid
IgA is nauwkeurig te meten, maar een losse waarde zegt weinig over hoe goed je afweer werkt. Volgens de NVKC wordt totaal IgA vooral bepaald naast de coeliakietest, om een fout-negatieve uitslag door IgA-tekort uit te sluiten; van een IgA-deficiëntie wordt gesproken bij een waarde onder 0,07 g/l. Bij vaak terugkerende infecties wordt IgA beoordeeld samen met IgG en IgM. Een oorzaak van een te hoge waarde wordt pas duidelijk met aanvullend onderzoek.
Beperkingen
- Referentiewaarden hangen af van de leeftijd en verschillen per laboratorium.
- Een recente of lopende infectie of ontsteking kan de waarde tijdelijk verhogen.
- Sommige medicijnen kunnen de aanmaak van IgA verlagen.
- De uitslag zegt niets over de afweer tegen een specifieke ziekteverwekker.
Hoe vaak komt dit voor
Ongeveer 1 op de 700 mensen heeft een IgA-deficiëntie, meestal zonder klachten. Bij mensen met coeliakie komt een IgA-tekort vaker voor. Hoe vaak een licht verhoogd IgA door een infectie of ontsteking wordt gevonden, is niet in Nederlandse cijfers vastgelegd.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij vaak terugkerende infecties van luchtwegen, oren, neusbijholten of darmen, en als aanvulling bij onderzoek naar coeliakie om een fout-negatieve uitslag uit te sluiten. Bij jonge kinderen is een lage waarde vaak normaal. Voor mensen zonder klachten levert de bepaling weinig op: een toevallig gevonden IgA-tekort geeft meestal geen klachten en wordt niet behandeld.
Nadelen en risico's
- Een toevallig gevonden laag of licht verhoogd IgA zonder klachten kan onnodige ongerustheid en vervolgonderzoek geven.
- Een normale waarde betekent niet dat de afweer tegen alle infecties goed werkt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen