Metalen, gifstoffen en medicijnen
Kwik
Kwik in urine laat zien hoeveel kwik je nieren uitscheiden; het zegt vooral iets na blootstelling aan kwikdamp.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel kwik er met de urine het lichaam verlaat. De nieren scheiden vooral metallisch en anorganisch kwik uit, het soort kwik dat vrijkomt uit damp van bijvoorbeeld een gebroken thermometer of uit oude tandvullingen. Organisch kwik uit vis komt juist nauwelijks in de urine terecht. De uitslag is dus een maat voor uitscheiding, niet voor een voorraad in het lichaam.
- Blootstelling aan kwikdamp of aan anorganisch kwik, bijvoorbeeld via werk of na een ongeval met kwik
- Het volgen van de uitscheiding bij iemand bij wie een kwikvergiftiging is vastgesteld
Verhoogd
Een verhoogde waarde past bij blootstelling aan kwikdamp of anorganisch kwik. De hoogte zegt niet precies hoeveel kwik iemand heeft binnengekregen. Ook een verhoogde uitscheiding zonder klachten betekent niet dat er schade is. Klachten die bij langdurige blootstelling horen zijn onder andere nierproblemen, tintelingen of trillen, en problemen met zien, horen, ruiken of proeven.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde is normaal. Het lichaam heeft kwik niet nodig, dus er bestaat geen tekort aan kwik. Een lage waarde sluit blootstelling aan kwik uit vis niet uit, omdat dat soort kwik nauwelijks via de urine wordt uitgescheiden.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde uitslag zoekt de huisarts naar de bron van de blootstelling en laat de meting zo nodig herhalen, bij voorkeur in urine die 24 uur lang is verzameld. Bij een vermoeden van een echte vergiftiging volgt verwijzing naar een arts met kennis van vergiftigingen.
Betrouwbaarheid
Kwik in urine zegt vooral iets bij een bekende blootstelling aan kwikdamp of anorganisch kwik; bij mensen zonder bekende blootstelling zegt een losse waarde weinig. De betekenis van een licht verhoogde uitscheiding bij iemand zonder klachten is weinig onderzocht. Een enkele portie urine wisselt sterk met hoeveel je drinkt; daarom wordt de uitslag meestal gecorrigeerd voor het kreatininegehalte of gemeten in urine die 24 uur lang is verzameld. De uitslag zegt iets over blootstelling, niet over een stapeling die je met een kuur kunt wegnemen.
Beperkingen
- Een losse portie urine is sterk afhankelijk van vochtinname; veel drinken verdunt de uitslag.
- Correctie voor kreatinine of verzamelen over 24 uur is nodig om waarden te kunnen vergelijken; bij een onvolledige verzameling klopt de uitslag niet.
- Kwik uit vis wordt nauwelijks in de urine uitgescheiden, dus deze bepaling mist die vorm van blootstelling grotendeels.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; de grens tussen normaal en verhoogd komt van het laboratorium zelf.
Hoe vaak komt dit voor
Kwikvergiftiging is in Nederland zeldzaam. De meeste blootstelling in huis komt door breuk van een kwikthermometer, barometer, bloeddrukmeter of spaarlamp. Blootstelling via werk is door regelgeving sterk afgenomen.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een bekende blootstelling aan kwikdamp, bijvoorbeeld na een ongeval of bij werk met kwik, en bij klachten die aan een kwikvergiftiging doen denken. Bij mensen zonder klachten en zonder bekende blootstelling voegt de meting niets toe. Een normale uitslag verklaart of ontkracht bestaande klachten niet.
Nadelen en risico's
- Een verdunde of juist geconcentreerde urineportie kan een verhoogde of verlaagde uitslag geven die niets met blootstelling te maken heeft.
- Een licht verhoogde waarde zonder klachten leidt makkelijk tot ongerustheid en tot onnodig vervolgonderzoek.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen