Vitaminen, mineralen en aminozuren
Mangaan
Mangaan in bloed zegt vooral iets bij een vermoeden van te veel mangaan; een tekort is er slecht mee op te sporen.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel mangaan er in je bloed zit. Mangaan is een spoorelement dat onderdeel is van een aantal enzymen en meehelpt bij de energiestofwisseling en het behoud van sterke botten. Je krijgt het binnen via volkoren graanproducten, noten, peulvruchten, groente en fruit; minder dan 10 procent van het mangaan uit voeding wordt opgenomen. Het lichaam scheidt mangaan vooral uit via de gal, dus de lever regelt de hoeveelheid.
- Een ophoping van mangaan bij een ernstige leverziekte of bij langdurige sondevoeding via het infuus
- Blootstelling via werk, bijvoorbeeld bij lassen of in de metaalindustrie
Verhoogd
Een verhoogde waarde komt zelden door voeding. Meestal gaat het om verminderde afvoer via de gal bij een leverziekte, om langdurige voeding via een infuus, of om inademing van mangaanhoudend stof of lasrook. Bij langdurig sterk verhoogde blootstelling kunnen klachten ontstaan die lijken op de ziekte van Parkinson, zoals traagheid, stijfheid en beverigheid, en ook stemmings- en geheugenklachten. Een licht verhoogde waarde bij iemand zonder klachten wijst daar niet op.
Verlaagd
Een lage waarde is in Nederland nauwelijks van betekenis. Een mangaantekort door voeding is bij mensen vrijwel niet beschreven en er zijn geen klachten die er duidelijk bij horen. De waarde in bloed is bovendien een slechte afspiegeling van de hoeveelheid mangaan in de weefsels, dus een lage uitslag betekent niet dat je te weinig binnenkrijgt.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verhoogde uitslag kijkt de huisarts naar mogelijke bronnen, waaronder werk, supplementen en leverziekte, en laat de meting zo nodig herhalen. Bij aanhoudend hoge waarden of bij klachten volgt verwijzing naar een internist, neuroloog of bedrijfsarts.
Betrouwbaarheid
Mangaan in bloed zegt vooral iets bij blootstelling op het werk of als de afvoer via de gal verstoord kan zijn, zoals bij een ernstige leverziekte of langdurige voeding via een infuus. Bij mensen zonder zo'n situatie zegt een losse waarde weinig. Het meeste mangaan in het lichaam zit in de weefsels en niet in het bloed, waardoor een losse bloedwaarde weinig zegt over de voorziening. De uitslag zegt iets over blootstelling, niet over een stapeling die je met een kuur kunt wegnemen.
Beperkingen
- Mangaan zit vooral in rode bloedcellen; als er bij de afname cellen kapotgaan, valt de uitslag te hoog uit.
- De bloedwaarde weerspiegelt de hoeveelheid mangaan in de hersenen en andere weefsels slecht.
- Voor mangaan is te weinig bekend om een voedingsnorm vast te stellen; de Gezondheidsraad geeft alleen een adequate inname.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden waarboven een uitslag als afwijkend geldt.
Hoe vaak komt dit voor
Een mangaantekort komt in Nederland niet voor; de gemiddelde inname uit voeding is ruim voldoende. Te veel mangaan komt zelden voor en dan vooral via inademing op het werk of bij een ernstige leverziekte.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een bekende blootstelling via werk of bij een medische situatie waarin de afvoer van mangaan verstoord kan zijn, zoals een ernstige leverziekte of langdurige voeding via een infuus. Dat onderzoek loopt via de behandelend arts. Bij mensen zonder klachten voegt de meting niets toe en is een laag of hoog getal geen reden om supplementen te gaan gebruiken of te stoppen.
Nadelen en risico's
- Een lage uitslag kan ten onrechte tot het slikken van supplementen leiden, terwijl een mangaantekort in Nederland niet voorkomt.
- Een licht verhoogde waarde zonder klachten kan leiden tot onnodige ongerustheid over hersenschade.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen