Metalen, gifstoffen en medicijnen
Methadon (EDDP)
Een urinetest op EDDP, het afbraakproduct van methadon; laat zien of iemand de afgelopen dagen methadon heeft ingenomen.
Alles over deze analyseWat meet dit
Methadon is een opioïde dat vooral wordt voorgeschreven bij de behandeling van een verslaving aan heroïne of andere opioïden, en soms tegen ernstige pijn. De lever breekt methadon af tot onder andere EDDP, dat met de urine het lichaam verlaat. Deze screeningstest is een immunoassay die naar EDDP zoekt, met een afkapgrens (cut-off) van 100 µg/l. Omdat EDDP alleen in het lichaam ontstaat, laat een positieve uitslag zien dat methadon echt is ingenomen en niet alleen aan de urine is toegevoegd.
- Inname van methadon in de afgelopen dagen, op recept of zonder recept
Positief
Een positieve uitslag betekent dat er EDDP in de urine zit boven de afkapgrens van het laboratorium: er is de afgelopen dagen methadon ingenomen. Methadon blijft lang in het lichaam; volgens het Farmacotherapeutisch Kompas duurt het 19 tot 55 uur voordat de helft is verdwenen, zodat de test na de laatste dosis meestal nog enkele dagen positief is. Wie methadon op recept gebruikt, test terecht positief. Een positieve uitslag laat zien dat een stof in het lichaam zit; het is geen diagnose en zegt niets over afhankelijkheid, over de hoeveelheid of over het moment van gebruik.
Negatief
Een negatieve uitslag betekent dat er geen EDDP is gevonden boven de afkapgrens. Bij iemand die methadon op recept krijgt, kan dat betekenen dat de methadon de laatste dagen niet is ingenomen, maar ook dat de urine verdund was of de dosis laag is. Heroïne, morfine en andere opiaten worden met deze test niet gevonden, en een gewone opiatentest vindt op zijn beurt geen methadon.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een uitslag die gevolgen kan hebben, laat het laboratorium de uitslag bevestigen met een tweede analysemethode. De huisarts of de verslavingsarts legt de uitslag naast de voorgeschreven dosis en de klachten, en past zo nodig de behandeling aan.
Betrouwbaarheid
De test zegt iets over inname van methadon in de afgelopen dagen, niet over de hoeveelheid of over de gezondheid. In de verslavingszorg wordt EDDP gebruikt om te controleren of voorgeschreven methadon wordt ingenomen. De NVKC schrijft dat een positieve uitslag van een screeningstest bevestigd moet worden met een tweede, andere analysemethode; een bevestigingstest is niet bij deze test inbegrepen.
Beperkingen
- Een screeningstest kan een fout-positieve uitslag geven; bevestiging met een andere methode is nodig voordat een uitslag zwaar mag wegen.
- Hoe lang EDDP aantoonbaar is, verschilt sterk per persoon, omdat de afbraak van methadon per persoon sterk verschilt.
- Methadon die alleen aan de urine is toegevoegd, geeft geen EDDP en dus een negatieve uitslag.
- Vochtinname bepaalt hoe geconcentreerd de urine is; verdunde urine kan een negatieve uitslag geven.
Hoe vaak komt dit voor
In 2024 had 0,3 procent van de volwassenen in Nederland ooit methadon gebruikt. Methadon wordt vooral voorgeschreven in de verslavingszorg, aan een kleine en vaak oudere groep mensen die verslaafd zijn of waren aan heroïne.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een medische vraag, vooral in de verslavingszorg om te zien of voorgeschreven methadon wordt ingenomen, of bij een vermoeden van gebruik zonder recept. Bij mensen zonder zo'n vraag voegt de uitslag weinig toe.
Nadelen en risico's
- Een negatieve uitslag door verdunde urine kan ten onrechte worden gelezen als het niet innemen van voorgeschreven methadon.
- Een uitslag zonder bevestigingstest kan onterecht als bewijs worden gebruikt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen