Metalen, gifstoffen en medicijnen
Cotinine
Cotinine is het afbraakproduct van nicotine en laat zien of iemand de afgelopen dagen nicotine heeft binnengekregen.
Alles over deze analyseWat meet dit
De analyse meet hoeveel cotinine er in je bloed zit. Cotinine ontstaat in de lever uit nicotine en blijft veel langer in het lichaam dan nicotine zelf. Daardoor is cotinine een betere maat voor recent nicotinegebruik dan nicotine. De bron kan een sigaret zijn, maar ook een e-sigaret, snus, nicotinekauwgom of een nicotinepleister.
- Nicotine-inname in de afgelopen dagen, uit welke bron dan ook
- Het onderscheid tussen iemand die wel en niet rookt, bij een bekende vraagstelling
Verhoogd
Een hoge waarde past bij dagelijks gebruik van nicotine. Hoe hoger de waarde, hoe meer nicotine er de afgelopen dagen is binnengekomen, maar het verband is niet precies: mensen breken nicotine verschillend snel af. Nicotinevervangers zoals pleisters, kauwgom en zuigtabletten geven ook hoge waarden, net als de e-sigaret en snus. Een hoge waarde zegt niets over de schade van roken bij die persoon.
Verlaagd
Een lage of niet meetbare waarde past bij iemand die geen nicotine gebruikt. Na het stoppen daalt de waarde binnen enkele dagen tot niet meer meetbaar. Meeroken kan een lage, maar nog wel meetbare waarde geven. Een lage waarde bij iemand die wel rookt kan betekenen dat er kort voor de afname weinig of niet is gerookt.
Bij een afwijkende uitslag
Er is geen standaard medisch vervolg op een afwijkende uitslag. Bij een wens om te stoppen met roken biedt de huisarts of praktijkondersteuner begeleiding aan, met of zonder medicijnen.
Betrouwbaarheid
Cotinine is een betrouwbare maat voor nicotine-inname in de afgelopen dagen en kan ook meeroken zichtbaar maken. Voor één persoon voegt de uitslag weinig toe aan wat iemand zelf over het eigen rookgedrag weet. De uitslag zegt iets over nicotine-inname in de afgelopen dagen en niets over de gevolgen van roken voor de longen, het hart of de bloedvaten.
Beperkingen
- Nicotinevervangers, de e-sigaret en snus geven dezelfde verhoging als sigaretten; de uitslag zegt niet waar de nicotine vandaan komt.
- De snelheid waarmee nicotine wordt afgebroken verschilt sterk per persoon en is onder andere anders tijdens zwangerschap.
- Bij meeroken is de waarde laag maar wel meetbaar, waardoor iemand ten onrechte als roker kan worden gezien.
- Er zijn geen afgesproken grenswaarden; het laboratorium bepaalt zelf welke grens het gebruikt.
Hoe vaak komt dit voor
Van de volwassen Nederlanders rookt ongeveer 17,8 procent. In alle leeftijdsgroepen roken meer mannen dan vrouwen, en roken komt vaker voor bij mensen met een lager inkomen.
Voor wie is dit zinvol
De uitslag zegt vooral iets als niet duidelijk is of iemand nicotine gebruikt; wie wil stoppen met roken heeft meer aan begeleiding dan aan een meting. Soms is de uitslag van belang bij een medische vraag, bijvoorbeeld voorafgaand aan een operatie of een behandeling waarbij roken de uitkomst sterk beïnvloedt. Bij mensen zonder zo'n vraag voegt de meting niets toe.
Nadelen en risico's
- Een meetbare waarde door meeroken of door een nicotinepleister kan ten onrechte worden uitgelegd als roken.
- De uitslag kan als controlemiddel gaan werken in plaats van als hulp bij stoppen, wat het gesprek over roken eerder moeilijker dan makkelijker maakt.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen