Darm
PMN elastase
Een enzym uit witte bloedcellen in de ontlasting; een ontstekingsmarker die minder goed is onderzocht dan calprotectine.
Alles over deze analyseWat meet dit
PMN-elastase is een enzym uit neutrofiele granulocyten, witte bloedcellen die bij een ontsteking naar de darmwand komen. Het is een ander enzym dan het pancreas-elastase uit de alvleesklier. De test meet hoeveel PMN-elastase in een portie ontlasting zit, als maat voor ontstekingscellen in de darm.
- Ontsteking van de darmwand, bijvoorbeeld bij een darminfectie of een chronische darmontsteking (IBD)
Verhoogd
Een verhoogde waarde wijst op ontstekingscellen in de darm. Dat kan passen bij een darminfectie door bacteriën, bij gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) of bij een chronische darmontsteking zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, zeker bij langdurige diarree, bloed of slijm bij de ontlasting en afvallen. Bloed bij de ontlasting, ook menstruatiebloed, kan de waarde verhogen. Calprotectine in de ontlasting is voor deze vraag beter onderzocht.
Verlaagd
Een lage waarde is bij de meeste van deze markers de gewone uitslag. Een lage waarde heeft dan geen verdere betekenis. Ze sluit een darmaandoening niet uit; om een chronische darmontsteking uit te sluiten is calprotectine in de ontlasting beter onderzocht.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een afwijkende uitslag zonder klachten is meestal geen vervolg nodig. Bij darmklachten kan de huisarts calprotectine in de ontlasting en bloedonderzoek aanvragen, en bij aanwijzingen voor een chronische darmontsteking verwijzen naar de MDL-arts.
Betrouwbaarheid
Voor de meeste markers in deze groep is niet aangetoond wat een afwijkende waarde betekent, bij mensen zonder klachten en ook niet bij darmklachten. Om een darmontsteking op te sporen of uit te sluiten is calprotectine in de ontlasting (een aparte bepaling) veel beter onderzocht. Een deel wordt in het ziekenhuis soms gebruikt bij een specifieke vraag; andere worden vooral in wetenschappelijk onderzoek gebruikt. Een "lekkende darm" is geen erkende diagnose, en geen van deze markers kan zo'n diagnose stellen.
Beperkingen
- Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's), een recente darminfectie, bloed bij de ontlasting en menstruatiebloed kunnen de waarde verhogen.
- Dunne of juist harde ontlasting verandert de concentratie in een portie ontlasting.
- Meetmethoden zijn niet gestandaardiseerd; afkap- en referentiewaarden verschillen per laboratorium.
- De stoffen kunnen afbreken als de ontlasting lang onderweg is of warm wordt bewaard.
Hoe vaak komt dit voor
Darmklachten komen veel voor: het prikkelbaredarmsyndroom heeft volgens de richtlijn ongeveer 4 op de 100 volwassenen in Nederland. Chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn veel zeldzamer; de richtlijn geeft daarvoor geen Nederlands cijfer. Hoe vaak een afwijkende uitslag van deze markers voorkomt bij mensen zonder klachten, is niet bekend.
Voor wie is dit zinvol
Bij mensen zonder klachten zegt een afwijkende uitslag weinig, omdat de betekenis niet vaststaat en een voorbijgaande infectie of een pijnstiller de waarde kan verhogen. Bij langdurige diarree of buikklachten gebruikt de huisarts calprotectine in de ontlasting om een chronische darmontsteking uit te sluiten, en een bloedtest bij een vermoeden van coeliakie. Bij bloed bij de ontlasting, onbedoeld afvallen, nachtelijke diarree of nieuwe darmklachten na je 50e is dit onderzoek geen vervanging voor een bezoek aan de huisarts.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen