Vitaminen, mineralen en aminozuren
Selenium
Het selenium in je bloed; de waarde volgt vooral de recente inname en een tekort is in Nederland ongebruikelijk.
Alles over deze analyseWat meet dit
Selenium (seleen) is een spoorelement. Het beschermt cellen tegen beschadiging (antioxidant) en is nodig voor de werking van de schildklier. In het bloed zit selenium grotendeels in eiwitten, vooral selenoproteïne P, dat selenium naar de weefsels vervoert. Deze analyse meet het totale selenium in het bloed; die waarde volgt vooral de inname via voeding en supplementen in de voorafgaande periode.
- Een lage seleniuminname, bijvoorbeeld bij een zeer eenzijdig eetpatroon, langdurige kunstmatige voeding of een ernstige darmziekte
- Te veel selenium door supplementen of veel paranoten
Verhoogd
Een verhoogd selenium komt vrijwel altijd door supplementen of door regelmatig veel paranoten eten. Volgens het Voedingscentrum krijg je met een handje paranoten al meer binnen dan de aanvaardbare bovengrens van 255 microgram per dag voor volwassenen. Eén keer over die grens gaan geeft geen klachten. Bij langdurig te veel selenium kunnen verlies van haar, nagels en tanden, huidbeschadigingen en klachten van het zenuwstelsel ontstaan.
Verlaagd
Een verlaagd selenium kan passen bij een lage inname. Volgens het Voedingscentrum is niet bekend hoe vaak dat in Nederland voorkomt, en lopen mensen die vooral plantaardig of biologisch eten meer risico op een lage inname, omdat de hoeveelheid selenium in plantaardige producten afhangt van de bodem. De waarde kan ook tijdelijk dalen bij een ontsteking of ernstige ziekte, zonder dat er een tekort is. Klachten van een echt tekort, zoals spierpijn, spierzwakte en hartstoornissen, zijn zeldzaam.
Bij een afwijkende uitslag
Bij een verlaagd selenium kijkt de huisarts naar het eetpatroon en naar ziekten die de opname verminderen, en herhaalt zo nodig de meting als er geen ontsteking meer is. Bij een verhoogd selenium wordt het gebruik van supplementen en paranoten nagevraagd.
Betrouwbaarheid
De bepaling wordt vooral in het ziekenhuis gebruikt bij een specifieke vraag, zoals langdurige kunstmatige voeding. De bloedwaarde volgt vooral de recente inname en zegt weinig over de voorraad in de weefsels. De Gezondheidsraad gebruikt, in navolging van EFSA, selenoproteïne P als beste maat voor de seleniumvoorziening, en merkt op dat ook het verband daarvan met gezondheid onvoldoende is onderzocht.
Beperkingen
- Supplementen en paranoten verhogen de waarde binnen korte tijd.
- Een ontsteking of ernstige ziekte kan de waarde tijdelijk verlagen.
- Laboratoria meten in serum, plasma of volbloed met verschillende referentiewaarden; uitslagen zijn daardoor slecht vergelijkbaar.
Hoe vaak komt dit voor
Volgens het Voedingscentrum komt een seleniumtekort in Nederland normaal gesproken niet voor, maar is niet bekend hoe vaak een (te) lage inname voorkomt. Mensen die vooral plantaardig of biologisch eten lopen meer risico op een lage inname. Te veel selenium komt vooral voor bij supplementgebruik; volgens de Gezondheidsraad kan ook de consumptie van paranoten de bovengrens overschrijden.
Voor wie is dit zinvol
Zinvol bij een vermoeden van een ernstig tekort, bijvoorbeeld bij langdurige kunstmatige voeding of een ernstige darmziekte, en bij langdurig gebruik van seleniumsupplementen. Bij gezonde mensen, ook bij plantaardig eten, zegt de uitslag weinig, omdat de bloedwaarde vooral de recente inname volgt. Het advies van het Voedingscentrum om te variëren met onder meer vis en verschillende soorten noten geldt ongeacht de uitslag.
Nadelen en risico's
- Een lage uitslag kan leiden tot eigen gebruik van seleniumsupplementen; langdurig boven de aanvaardbare bovengrens van 255 microgram per dag kan schadelijk zijn.
- Omdat de betekenis van een licht afwijkende waarde onduidelijk is, kan de uitslag onnodige ongerustheid geven.
Bronnen
Bespreek een afwijkende uitslag altijd met je huisarts. Bij een sterk afwijkende uitslag proberen wij je zo snel mogelijk te bereiken. Lees je uitslag ook zelf en neem bij twijfel contact op met je huisarts. Een test stelt geen diagnose. Lees meer over risico's en uitslagen